DEVLETLERARASI İLİŞKİLERDE DÖRT YENİ İLKE

2004 yılı, ABD’nin dünya egemenliğindeki zirve yılıydı. O yıl Irak’ın olağanüstü bir direnişle ABD’ye karşı vatan savunması yapması, ABD tarihinde bir kırılmaya yol açtı.

Bu kırılmayı 2006’da İsrail’in Hizbullah’a yenilmesi, 2008’de Rusya’nın Gürcistan’a müdahalesi, 2008’de kapitalizmin yapısal bir krize girmesi, 2010’da ABD’nin Irak’tan çekilmesi ve 2013’te ABD’nin Rusya’nın planına mecbur kalarak Suriye’de yenilmesi izledi.

Bu gelişmelerin sonucu ise bu köşede sık sık belirttiğimiz gibi yeni bir dünyanın inşa olmasıdır. Ve bu yeni dünyanın merkezi de Asya-Pasifik’tir.

Asya-Pasifik’in Atlantik’ten liderliği devralmaya başlaması, devletlerarası ilişkilere dört yeni ilke kazandırmaya başladı:

1. İLKE: SORUN ÇÖZÜMÜNDE ETKİNLİK

Dünyanın merkezi ve yeni lideri olmak, öncelikle savaşa ve barışa karar verebilmeye, yani sorunları çözebilme iradesine sahip olmaya bağlıdır.

Nitekim ABD’nin Suriye’de bir savaşı göz alamaması ve barışı inşa edecek iradeye sahip olamaması, liderliği adım adım devrettiğini göstermektedir. Moskova’nın hazırladığı yol haritasına mecbur kalması, Washington’un liderlik yeteneğini yitirdiğinin göstergesidir.

Asya-Pasifik merkezi ise yani Çin-Rusya hattı ise bu alanda belirleyen olmaya başlamıştır. Pekin-Moskova hattı, küresel anlamda sorun çözümünde etkin rol oynamaya başlamıştır.

2. İLKE: GÜÇ KULLANILMADAN ÇÖZÜM

Peki, sorun nasıl çözülecektir? Emperyalist ABD’nin uygulayageldiği gibi askeri güce başvurarak mı? Kaldı ki bu sorun çözme değil, tersine sorun yaratma olarak sonuçlanmıştır hep…

Çin-Rusya hattının devralmaya başladığı liderliğin bu konudaki ilkesi ise “güç kullanılmadan çözüm” esasına dayanmaktadır.

Bu anlayış kuşkusuz, daha barışçı bir dünyanın inşasına hizmet edecektir.

3. İLKE: KARŞILIKLI YARAR

Çin-Rusya hattının devralmaya başladığı liderliğin devletlerarası ilişkilere kazandırmaya başladığı üçüncü yeni ilke ise “karşılıklı yarar” ilkesidir.

Nitekim özellikle Çin, Afganistan’dan Afrika’ya uzanan son 10 yıllık ilişkilerinin tamamını bu esasa dayandırdı. Sömürmedi ve kazandığı kadar kazandırdı.

Bu anlayış, Çin’in devletlerarası yatırımlarına kolaylık sağladı. Özellikle Afrika ülkeleri, Batı’yla yaşanan 200 yıllık sömürü ilişkisinden sonra, Çin’le yeni bir atılım dönemine girmiş oldu.

4. İLKE: PAYLAŞARAK GELİŞTİRMEK

Çin-Rusya hattının dünya liderliğini devralmaya başlamasının uluslararası topluma yansıyan bir diğer özelliği is “paylaşarak geliştirmek” ilkesidir.

Bu anlayış, pratikte daha ziyade sosyalist Çin’den kaynaklanmaktadır. Çin, ABD’nin ve NATO’nun tersine silah satışından yüksek teknolojik endüstriyel ürün satışına kadar hemen her alanda ortak üretimi ve teknoloji paylaşımını esas almaktadır.

ABD’nin teknoloji transfer etmeyen, ortak üretimi kabul etmeyen emperyalist kapitalist anlayışının tam karşıtı olan bu yeni ilke, devletlerarası ticarette yeni bir model oluşturmaktadır.

Bunun son örneği ise Çin’in ulusal füze savunma sistemi nedeniyle Türkiye’ye yaptığı ve kazandığı tekliftir. Çin ABD’nin tersine füze teknolojisini paylaşıyor ve ortak üretim tesisi önererek, iki ülke arasında bağımlı bir ilişki kurulmasına engel oluyor.

KAPİTALİZMİN MEYDAN OKUMA KAPASİTESİNİ SINIRLAMA

Sonuç olarak yeni bir dünya kurulurken, devletlerarası ilişkilerin ilkeleri de yenilenmektedir. Emperyalist ABD’nin dayattığı eski dünyanın bağımlılık ilişkilerinin yerini, daha az bağımlı ilişkiler almaya başlamıştır.

Çin-Rusya hattı NATO’nun alternatifi olarak ŞİÖ’yü, IMF’nin alternatifi olarak BRICS Fonu’nu, Dünya Bankası’nın alternatifi olarak Güney Bank’ı inşa ederek, eski ilişkileri aşama aşama ortadan kaldırmaya çalışmaktadır.

Artık mesele, küresel kapitalizmin bu geçişe meydan okuma potansiyelini adım adım sınırlamaktır!

Mehmet Ali Güller
Aydınlık Gazetesi
20 Ekim 2013

Reklamlar
  1. Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: