Rusya’dan Almanya’ya gaz taşıyan Kuzey Akım 1-2 boru hatlarının dört yerinde sızıntı tespit edildi. İsveç Ulusal Sismik Ağı (SNSN), boru hatlarındaki sızıntıların yakınında, 2.3 büyüklüğünde depreme benzer iki sarsıntı tespit edildiğini açıkladı (AA, 27.9.2022)

İki boru hattında dört sızıntının tesadüf olamayacağı ortada. Peki sabotajın faili kim olabilir ve hedefi ne?

ABD’nin rahatsızlığı

Batı, büyük oranda fail olarak Rusya’yı işaret ediyor, “doğalgaz fiyatlarını yükseltme” amaçlı bir Rus sahte bayrak operasyonu olduğunu savunuyor.

Doğru, sabotajın ardından “Avrupa’da ekim vadeli doğal gazın megavatsaat fiyatı yüzde 13,4 arttı” (TRT Haber, 28.9.2022). Peki boru hattı patlatılan ve Avrupa’ya gaz satamayacak olan Rusya’nın bu artıştan ne kazancı olacak? Avrupa’ya kim doğalgaz satıyorsa, o kazanacak: ABD sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) şirketleri…

Kısa vadeli doğalgaz fiyatı artışını bir kenara bırakarak daha uzun vadeli bir soruya yanıt arayalım: Kuzey Akım’lardan kim rahatsız? Ukrayna krizinin her aşamasında temel konu başlıklarından biri Kuzey Akım’dı. ABD, en başından beri Almanya-Rusya enerji anlaşmasına karşıydı.

Örneğin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 27 Kasım 2018’de yayınladığı ABD-Ukrayna Stratejik Ortaklık anlaşması açıklamasında, “iki ülkenin Kuzey Akım-2 ve Türk Akımı’nı durdurmak için koordinasyonu sürdürecekleri” ilan edilmişti.

Hatta ABD Başkanı Joe Biden 7 Şubat 2022’de Almanya Başbakanı Olaf Scholz ile ortak basın toplantısında, “Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesi halinde Kuzey Akım 2 artık ortada kalmaz, sonunu getiririz” demişti. Gazeteci “Bunu nasıl yapacaksınız, çünkü boru hattı projesi Almanya’nın kontrolünde” deyince Biden gülerek “Size söz veriyorum, bunu becereceğiz” yanıtını vermişti (Reuters, 7.2.2022).

Alman hükümeti enerji baskısı altında

Ukrayna krizini başından beri “aynı zamanda bir ABD-Almanya çatışması” olarak değerlendirmemiz bundandı. Çünkü ABD, Rusya-Almanya bağını koparmayı ve Almanya ile Fransa’nın stratejik özerklik arayışını gemleyerek Avrupa üzerindeki tahakkümünü sürdürebilmeyi hedefliyor.

Peki Almanya bunu görmüyor mu? Gördüğü belli. Nitekim Scholz hükümeti krizin başında farklı tutum alıyordu. Öyle ki Ukrayna Almanya’yı “Rusya’yı cesaretlendirmekle” suçluyor, hatta Ukrayna Savunma Bakanı Oleksey Reznikov, “Doğu Almanya kurulur” diyerek tehdit ediyordu (Deniz Berktay, Cumhuriyet, 29.1.2022).

ABD’nin ve onlarla uyumlu hükümet ortağı Yeşillerin baskısı karşısında Scholz zamanla geri adım attı. Ancak enerji krizi, şimdi de Scholz’u Alman sermaye sınıfıyla, hatta geniş Alman halkıyla karşı karşıya getirmeye başladı.

Boru hatlarına sabotajın hemen öncesinde, Almanya’daki son müşterilerin yüzde 67’sine gaz sunan Almanya Belediye Şirketleri Birliği (VKU) Genel Müdürü Ingbert Liebing “ekonomik çöküş” riskine, Almaya Enerji ve Su İdaresi Birliği (BDEW) Genel Müdürü Kerstin Andreae de “enerji krizinin toplumu temellerinden sarsma potansiyeline” işaret ediyordu (bloomberght, 26.9.2022).

Polonya’dan ABD’ye teşekkür

Kısacası Alman hükümeti, Almanların “enerji yaptırımlarını yumuşat” baskısı altındaydı. İşte Kuzey Akım 1’e sabotajla “yumuşatabilme olasılığının” önü kesilmeye çalışılmış ve kapalı Kuzey Akım 2’ye sabotajla da alternatifinin önüne geçilmiş oldu.

Yani Polonya’nın eski savunma ve dışişleri bakanı Radislaw Sikorski boşuna gaz sızıntısı fotoğrafını “Teşekkürler ABD” diye paylaşmadı! Çünkü tam da bu süreçte Norveç gazını Danimarka üzerinden Polonya’ya taşıyacak “Baltic Pipe” doğalgaz boru hattının açılışı yapıldı (AA, 27.9.2022).

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
1 Ekim 2022

“Teröristlerin Mersin’deki saldırıyı Suriye’de organize ettiği bilgisine sahibiz” demiş Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar (AA, 28.9.2022).

Ne yanlış bir saptama!

Kastınız o olmasa bile, “Suriye’de organize edildi” sözü, Suriye devletinin de rolü, bilgisi, onayı olduğuna işaret eder zira…

Tersine doğru saptama şudur: Teröristlerin Mersin’deki saldırıyı Amerikan Koridoru’nda organize ettiği…

Kapının aralanmasından kim rahatsız?

Mersin’deki terör saldırısı çeşitli boyutlarıyla tartışılıyor: PKK’nin uzun sürenin ardından neden şimdi bir terör saldırısı yaptığı sorgulanıyor. HDP davasından seçim sürecinde HDP’lilerin oyunu hangi adrese kullanacağına dair pek çok boyut üzerinde duruluyor.

Elbette bu konular de terör saldırısının sonuçları üzerinden ilgili olabilir. Ancak terörün daha çok Türkiye ile Suriye arasındaki en azından “kapı aralama” anlamına gelen süreci dinamitlemeyi hedeflediği anlaşılıyor.

Neden? Çünkü Türkiye ile Suriye arasında “kapının aralanmış” olmasından birincisi ABD, ikincisi de PKK/YPG rahatsız.

Çünkü ABD bilmektedir ki Türkiye ile Suriye anlaşırsa, inşa ettiği Amerikan Koridoru yıkılacaktır. Çünkü YPG bilmektedir ki Türkiye ile Suriye normalleşirse, ABD sponsorluğundaki devlet hayalleri yıkılacaktır.

Terörün hedefi

İşte tam da bu nedenle Hulusi Akar’ın “saptaması” yanlıştır. Mersin’deki terör saldırısı için “Suriye’de organize edildi” derseniz, “kapı aralanmasından” rahatsız olanların işaret ettiği tuzağa düşersiniz.

Tekrar vurgulayalım: Mersin’deki terör saldırısı Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın söylediği gibi Suriye’de değil, gerçekte Amerikan Koridoru’nda organize edildi!

Ve hedefi de Şam’da yapılan Hakan Fidan – Ali Memlük görüşmesidir.

Çünkü iki ülkenin istihbarat başkanları, aralanan kapıyı biraz daha açmak üzere görüşmeler yapıyor bir süredir. İkilinin bu amaçlı görüşmeleri 17 Eylül’de kamuoyuna da açıklandı.

Faysal Mikdat’ın mesajı

Öte yandan Hulusi Akar’ın saptaması ikinci olarak da Şam’ın pozisyonu nedeniyle yanlıştır. Çünkü Şam yönetimi, açıkça ABD ve PKK/YPG’nin karşısında konumlanmaktadır.

Son olarak Suriye Dışişleri Bakanı Faysal Mikdat, BM Genel Kurulu’nda bu konuda çok önemli mesajlar verdi: “Sponsorlarının (ABD-İsrail) ördüğü illüzyonların etkisi altında yaşayan ayrılıkçı milisler (YPG), yabancı işgalciye (ABD) güvenmeyi bırakmalıdır. Anavatanının yanında olmayanın, bir vatanı da yoktur” (cumhuriyet.com.tr, 26.9.2022).

Meselesi “normalleşme” olanlar açısından Faysal Mikdat’ın bu sözleri, çok önemli bir işbirliği çağrısıdır.

Putin’in Ankara ve Şam’dan talebi

Kuşkusuz Erdoğan iktidarının normalleşmeye istekli olduğunu söyleyemeyiz. Daha önceki yazılarımızda da işaret ettiğimiz gibi, iktidarın hedefi Suriye’yle normalleşmek değil, Suriye’nin kuzey batısında “özerk ÖSO nüfuz alanı” inşa edebilmektir.

Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hem Tayyip Erdoğan’ı hem de Beşar Esad’ı ilişkileri normalleştirmeye “teşvik ettiğini” biliyoruz.

Erdoğan’ın da Putin’in talebi üzerine “kapı aralamayı” kabul ettiğini görüyor ama bunu çok da ilerletmeyi düşünmediğini de uygulamalarından çıkarabiliyoruz.

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
29 Eylül 2022

Küresel boyutta ve stratejik düzlemde uluslararası/devletlerarası ilişkiler tablosu şöyledir:

Küresel güç dengesi değişiyor; ABD hegemonyası zayıflıyor, Çin’in ağırlığı artıyor; Atlantik sistemi zayıflıyor, Asya-Pasifik yükseliyor. Kurallarını ABD’nin yazdığı düzen değişiyor, tek kutuplu dünyanın yerini çok kutupluluk/merkezlilik alıyor.

İnişler-çıkışlar olacak ama stratejik düzlemde genel gidişat bu yöndedir. Devletler de bu gerçeği esas alarak konumlanmaya, pozisyon almaya başladı.

ABD’nin Geniş BMGK çağrısı

ABD de bu gerçeği görerek hareket ediyor artık. Değişimi engellemeye, kurallarını kendinin yazdığı düzeni olabildiğince sürdürmeye ama bu süremeyeceği için de değişimin içinde alabileceği en iyi pozisyonu almaya çalışıyor.

İşte BM Genel Kurulu’nda ABD Başkanı Joe Biden’ın “BM Güvenlik Konseyi’nin genişlemesini” savunması, bu pozisyon alma ihtiyacının gereğidir.

Şöyle diyor Biden: “BM Güvenlik Konseyi’nin daha kapsayıcı bir hale getirilmesi gerektiğini düşünüyorum ki böylece günümüz dünyasının ihtiyaçlarını daha iyi karşılayabilelim. ABD, Konseye hem daimi hem de geçici üye sayılarının artırılmasını destekliyor. Afrika, Latin Amerika ve Karayip ülkeleri için daimi üyelik fikrini uzun zamandır destekliyoruz” (AA, 21.9.2022).

Fransa’nın Geniş BMGK çağrısı

Benzer şekilde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında “reform çağrısı” yaptı; BM Güvenlik Konseyi’nin yeni üyeler kabul etmesini, temsil kabiliyetinin daha kapsamlı olmasını ve belli konularda veto hakkının sınırlandırılmasını talep etti (AA, 21.9.2022).

Macron konuşmasında ayrıca dünyada yeni bir bölünme riski bulunduğunu, bölünmeyi reddettiğini, bölünme girişiminin ABD ile Çin arasındaki gerilimi artırdığını savundu.

Rusya’nın Geniş BMGK önerisi

ABD ve Fransa’dan önce, Rusya da BM Güvenlik Konseyi’nin genişletilmesi çağrısında bulunmuştu. Temmuz ayındaki BM Genel Kurulu sırasında Rusya Federasyonu’nun BM Daimi Temsilci Yardımcısı Dmitry Polinsky, Moskova’nın görüşünü şu şekilde açıklamıştı: “BMGK üyeliğinin genişletilmesini destekliyoruz. Batılı ülkeler konseyde gereğinden fazla temsil ediliyor. Konseyin Asya ve Latin Amerika ülkeleri ve hepsinden öte tarihi bir adaletsizliğe uğrayan Afrika adına genişletilmesi için çağrıda bulunuyoruz.” (TRT Haber, 21.7.2022).

ABD’nin G11 Önerisi

Tartışma sadece BM Güvenlik Konseyi üzerinden yürümüyor, G’ler düzeyinde de sürüyor. Örneğin Eski ABD Başkanı Donald Trump, “G7’nin, dünyada olanları düzgün bir şekilde temsil ettiğini hissetmiyorum. Bu ülkeler grubu, miadını doldurdu. Gruba, Rusya, Hindistan, Güney Kore ve Avustralya’nın da eklenmesini istiyoruz” (31.5.2020) demişti.

Trump böylece Rusya ve Hindistan’ı Batı kampına eklemleyerek Çin’i yalnızlaştırmak istemişti. İngiltere ise buna karşı çıkmış, Rusya hariç ABD’nin önerisine katılarak D10, yani Demokratik Ortaklar Kulübü önermişti!

Rusya, Trump’ın Çin-Rusya işbirliğini hedef alan bu taktiğini görerek itiraz etmişti. Rusya Dışişleri Sözcüsü Zaharova özetle “G7’nin miadının dolduğu yaklaşımını kabul ettiklerini” belirterek G20’yi işaret etmişti: “Dünyanın sadece bir parçasının değil, tümünün önde gelen ekonomik büyüme ve siyasi etki merkezlerinin temsil edildiği G20 gibi etkili ve denenmiş bir format var” (2.6.2020).

Yeni düzenin işaretleri

Özetle, küresel güç mücadelesinde ağırlıklar değişiyor ve BM Güvenlik Konseyi, Dünya Ticaret Örgütü gibi kurumlar da bu değişime göre yeniden şekillenecek.

ABD ve İngiltere, Batı düzeninin egemenliğinin süremeyeceğini görerek, yeni düzen içinde iyi yer tutmaya, eşitler arasında önde olmaya çalışıyorlar.

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
26 Eylül 2022

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, “kısmı seferberlik” ilan etti (Sputnik, 21.9.2022). Seferberliğin kapsamını ise Rusya Savunma Başkanı Sergey Şoygu açıkladı: 25 milyon yedek asker havuzundan sadece 300 bini çağrılacak, onun da ancak yüzde biri, yani üç bini cepheye gönderilecek (Sputnik, 21.9.2022).

Üç bin yedek askerin sahada bir değiştirici fonksiyonu olmayacağı ortada. Demek ki Putin’in seferberlik hamlesi bir askeri hamleden ziyade, bir siyasi hamledir.

Putin “bitirmeye” çalışıyor

Putin’in bu hamlesini anlamak için, Rusya’nın Ukrayna’nın bazı bölgelerinden geri çekilme kararı alması üzerine, Batı’nın bunu zafer nidalarıyla kutlayarak Ukrayna’ya “taarruz gazı” verdiği sürece bakmak gerekiyor.

Putin o geri çekilmeyi şöyle yorumlamıştı: “Bütün adımlarımız egemenliğin güçlendirilmesine yönelik. Bu birincisi. İkincisi ve en önemlisi ise askeri eylemler anlamında başladığımız bir şey yok, sadece bitirmeye çalışıyoruz” (Hazal Yalın, YDH, 9.9.2022).

Evet, Putin Rusya’nın egemenliğini güçlendirerek askeri eylemleri bitirmeye çalışıyor. Ancak ABD ise tersine bu savaşı uzatabilmenin peşinde. Çünkü savaşı uzattıkça, Almanya-Fransa ikilisinin “stratejik özerklik” arayışını gemleyip, Avrupa üzerindeki tahakkümünü sürdürebileceğini hesaplıyor.

Başında beri Ukrayna’da savaşın asıl taraflarının Rusya ile ABD olduğunu söylememiz bundandı. Nitekim Rusya Savunma Bakanı Şoygu da “kısmı seferberlik ilanı”nın kapsamını açıklarken bu gerçeğe işaret etti: “Sadece Ukrayna’yla değil, kolektif Batı’yla savaşıyoruz.”

Donetsk ve Lugansk’ta halkoylaması

Putin’in açıklamasından anladığımız şu: Rusya’nın egemenliğinin güçlenmesinin yolu, özel askeri operasyonla Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nden ve Neo-Nazi taburlarından temizledikleri Donetsk ve Lugansk’ın bir halkoylamasıyla Rusya’ya katılmasıdır.

Nitekim her iki Halk Cumhuriyeti de 23-27 Eylül’de Rusya’ya katılım konusunda halkoylamasına gidecek.

ABD ve AB ise bu halkoylamasını bugünden “sahte” ilan ederek, sonucunu tanımayacaklarını duyurdu.

Putin ise “Referandumların (halkoylaması) yapılması için güvenlik koşullarının sağlanması ve insanların iradelerini ortaya koyabilmesi adına her şeyi yapacağız” diyor.

Üç kararlılık

İşte Putin’in “kısmi seferberlik” ilanı, esas olarak Donetsk ve Lugansk’ın Rusya’ya katılım referandumunu sağlama alma hamlesi gibi görünüyor…

Putin bu hamlesiyle üç konuda kararlılık ilan ediyor:

1) Donestk ve Lugansk Halk Cumhuriyetleri’nde halk oylaması yapılacak.

2) Donetsk ve Lugansk Rusya’ya katılacak.

3) Ukrayna’dan Rusya toprakları olacak Donetsk ve Lugansk’a saldırı olması halinde, Rusya savaşı büyütecek.

İki uyarı bir mesaj

Putin “kısmi seferberlik” ilanıyla “kolektif Batı”ya da iki uyarı, bir mesaj veriyor. “Toprak bütünlüğümüz tehdit edilirse Rusya mevcut tüm yolları kullanacak, bu bir blöf değil” diyen Putin:

1) Ukrayna’yı ateşe süren ve savaşı uzatabilmek için bu ülkeye silah yığmayı artıran ABD’yi uyarıyor.

2) Ukrayna krizinin en aktif kışkırtıcısı konumundaki İngiltere’yi uyarıyor.

3) Almanya ve Fransa’ya da şu mesajı veriyor: İki ülke, kara kıştan önce Ukrayna’yı barış masasına oturtmaya zorlamalı.

Kısacası Putin, egemenliği güçlendirmenin yolu gördüğü askeri hedeflerin kazanılmasının ardından savaşı bitirmeye çalışıyor ve uzatmak isteyenleri de “o zaman daha büyük savaş” diyerek uyarıyor.

Sonuç olarak top ABD’nin kucağında görünüyor…

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
22 Eylül 2022

21. yüzyılın devletlerarası ilişkiler düzlemindeki en önemli çelişmesi Atlantik ile Asya-Pasifik çelişmesidir. ABD, kurallarını kendisinin belirlediği 20. yüzyıl düzeninin sürebilmesi için Asya-Pasifik’i hedef almış durumda.

Rusya’nın başından itibaren Ukrayna’ya müdahaleyi “savaşı önleyen savaş” diye nitelemesi, tam da bu nedenleydi. Çünkü Rusya müdahale etmese, bir büyük NATO kuşatmasıyla boğulmaya zorlanacaktı. Putin, kuşatmayı Ukrayna’dan yarmış oldu.

Atlantik medyası her ne kadar sanki Rusya Ukrayna’ya müdahale ettiği için NATO tepki olarak genişliyor diye sunmaya çalışsa da, gerçek tersidir. Örneğin NATO Askeri Komite Başkanı Amiral Rob Bauer geçen günlerde bu gerçeği ortaya koydu: Estonya ziyareti sırasında, NATO’nun birkaç yıl önce Rusya’ya karşı yeniden genişlemek üzere planlama yaptığını söyledi.

Yani NATO, artık belgeleri de ortaya çıktığı üzere, söz verdiği halde 1999’dan bu yana dalga dalga Rusya’ya karşı genişlemektedir.

ABD’nin Karadeniz’i cepheleştirme planı

Gerçi Atlantik medyasına rağmen, görmek isteyenler için ortada pek çok veri vardı. Örneğin Rusya’nın Ukrayna’ya 24 Şubat 2021’deki müdahalesinden önce, 14 Haziran 2021’deki NATO zirvesinde, Karadeniz’in Rusya’ya karşı cepheleştirilmesi ve bu amaçla Ukrayna ile Gürcistan’ın NATO üssüne dönüştürülmesi gayet açık olarak zirve bildirisine işaretlenmişti. Hatta o zamana kadar da NATO üyelerinin Ukrayna ve Gürcistan’la askeri ilişkilerini geliştirmesi istenmişti.

Nitekim ABD’nin Rusya’nın “güvenlik garantileri talebine” yanıt vermeyerek Ukrayna krizini büyüttüğü günlerde, Washington, eski piyonu Saakaşvili’yi Gürcistan’a göndererek bir iç ayaklanma, ardından da Ukrayna’yla eş zamanlı bir Gürcistan cephesi açmayı planlıyordu.

ABD’nin Avrasya’yı bölme hedefi

Özetle ABD, Atlantik düzenini sürdürebilmek için Asya-Pasifik’e karşı “çifte sınırlama” stratejisi uyguluyor. Hem Rusya’yı hem de Çin’i çevrelemeye çalışıyor.

ABD böylece enerji-politik zeminde Avrasyalaşma eğilimi taşıyan Avrupa’yı yeniden bölüp, Almanya-Fransa ikilisinin “stratejik özerklik” arayışına gem vurmayı, ardından da Avrupa üzerindeki hegemonyasını sağlamlaştırarak Asya-Pasifik’e karşı Trans-Atlantik ittifakını harekete geçirmeyi hesaplıyor.

İşte NATO’nun 28 Haziran 2022 tarihli Madrid Zirvesi’nde kabul ettiği “2030 kavramı (konsepti)” o hedefin gereğiydi: ABD, NATO’ya Rusya’yı “doğrudan tehdit”, Çin’i de “stratejik rakip” ilan ettirmişti.

Özetle emperyalist ABD, uzun zamandır Çin-Rusya ikilisine karşı stratejik planlamalar yapıyordu. Bunu da adım adım resmî belgelere taşımış oldu. İnsanlığın önündeki en önemli sorun ise ABD’nin emperyalist çıkarları için dünyayı ateşe atabileceği olasılığıdır.

Kuşak ve Yol – Büyük Avrasya Ortaklığı

İşte Kuşak ve Yol İnisiyatifi, pratikte ABD’nin bu büyük kuşatma girişimini engelleyecek dünya tarihinin gördüğü en büyük işbirliği modelidir. Asya, Avrupa ve Kuzey/Doğu Afrika arasında ekonomik entegrasyon planlayan bu modeli inceleyerek, Kuşak ve Yol’un küresel problemler karşısında nasıl çözüm yolu olabileceğini araştırdım. Ortaya Kuşak ve Yol – Büyük Avrasya Ortaklığı isimli son kitabım çıktı.

Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından basılan bu 11. kitabımda üç temel tezi tartışıyorum:

1. Tez: Kuşak ve Yol İnisiyatifi, Asya, Avrupa ve Kuzey/Doğu Afrika arasında yeni tip ve gelişmiş türden bir işbirliği modeli oluşturarak, Büyük Avrasya Ortaklığı’nı inşa edecektir.

2. Tez: Kuşak ve Yol İnisiyatifi, en geniş coğrafyada en geniş işbirliğini oluşturarak, ABD saldırganlığı karşısında en geçerli caydırıcılığı yükseltecektir.

3. Tez: Kuşak ve Yol İnisiyatifi, “birlikte kalkınma” eksenli olarak rotaları üzerindeki sorunları çözecek, komşuluk ilişkilerini geliştirecek ve bölgesel barış projelerini hayata geçirecektir.

Bu tezleri, siz okurların da tartışarak derinleştirmesi ve geliştirmesi dileğiyle…

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
19 Eylül 2022

Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) Semerkant Zirvesi, Türkiye açısından da, Asya açısından da, küresel güç mücadelesi açısından da tarihi bir zirve oldu.

Türkiye açısından bir başlangıç oldu: Türkiye, 2012 yılında Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Diyalog Ortağı Statüsünü almıştı. Diyalog ortakları, karar alma ve imza atma yetkileri olmasa da, toplantılara katılabiliyordu. Ancak Türkiye o statüyü aldığından beri hiçbir zaman ŞİÖ zirvelerine cumhurbaşkanı düzeyinde katılmamıştı. Erdoğan’ın 10 yıl sonra 2022’de Semerkant Zirvesi’ne katılması bir ilk oldu. Ancak bu ilk, Erdoğan’ın iç/dış politik niyetlerinden bağımsız olarak, Türkiye açısından çok önemli gelişmedir.

Nitekim Erdoğan zirvede ŞİÖ üyelerine “güvenlikten ekonomiye, enerjiden ulaşıma, tarımdan turizme kadar her alanda işbirliğine hazırız” diyerek, Türkiye’nin bu örgüte ilgisini ortaya koymuş oldu. Umarız Türkiye önce gözlemci, ardından da tam üye olarak ŞİÖ’deki yerini alacaktır.

ŞİÖ genişliyor

Semerkant Zirvesi’nde İran tam üyelik belgesini imzaladı. 1996’da Çin, Rusya, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan tarafından Şanghay Beşlisi olarak kurulan örgüt, Özbekistan’ın katılımıyla 2001’de Şanghay İşbirliği Örgütü’ne dönüştü, 2017’de Hindistan ve Pakistan’ın katılımıyla 8 üyeye genişledi, 2022’de de İran’la birlikte 9 üyeye ulaştı.

Ancak genişleme kararı alan örgütün hızla Asya’nın bütününe yayılacağı görülüyor. Zira İran’ın tam üyelik belgesini imzaladığı saatlerde Mısır da Diyalog Ortağı Statüsü alıyordu. Mısır’a, geçen yılki zirvede, Suudi Arabistan ve Katar’la birlikte Diyalog Ortağı Statüsü verilmesi kararlaştırılmıştı.

Zirve öncesi yapılan ikili ve üçlü görüşmelerde, Kuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamında da imzalar atıldı: Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu anlaşması imzalandı ve Çin-Moğolistan-Rusya ekonomik koridorunun geliştirilmesi kararlaştırıldı.

Büyük güç sorumluluğu

Zirvede yapılan ikili görüşmelerin en önemlisi, Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping ile Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki görüşmeydi.

Putin’in Tayvan konusunda Çin’e, Xi’nin de Ukrayna konusunda Rusya’ya destek mesajları verdiği ikili görüşmenin ana odağını, liderlerin “çok kutupluluğa” işaret etmeleri oluşturdu.

Xi Jinping’in şu mesajı ise Çin-Rusya ortaklığının küresel sorumluluğunu ortaya koyuyordu: “Tarihi değişimlerin yaşandığı bir dünyada Çin, büyük güçlerin sorumluluğuyla kaosa karşı istikrarı sağlamak için Rusya ile birlikte çalışmaya ve kılavuz rolü oynamaya hazırdır.”

Xi’nin Çin-Rusya ortaklığının büyük güç sorumluluğuna işaret ettiği bu açıklaması, aynı zamanda ikilinin liderliğini yaptığı ve genişleyen ŞİÖ’nün de küresel güç mücadelesi sahnesine çıkmış olmasını müjdeliyordu.

ŞİÖ ortak terör listesi oluşturacak

Zirve sonrasında yayınlanan Semerkant Deklarasyonu’nda öne çıkan mesajlar ise şunlardı:

– Üye ülkeler, savunma ve güvenlik alanında işbirliğinin daha da geliştirilmesinde mutabık.

– Üye ülkeler, iç işlerine müdahalenin ve terörist, aşırılıkçı ve radikal grupları menfaat uğruna kullanmanın kabul edilemez olduğunu not eder.

– Üye ülkeler, bilişim sektörünün askerileştirilmesine şiddetle karşıdır.

– Üye ülkeler, DTÖ bünyesinde reforma gidilmesi çağrısı yapmaktadır.

– Üye ülkeler, karşılıklı anlaşmalarda ulusal para birimlerinin payını kademeli olarak artırmaya yönelik hazırlanan yol haritasını kabul etti.

– Üye ülkeler, ortak bir terör listesi oluşturacaklar.

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
17 Eylül 2022

“Eşim ve ben çalışmıyoruz. Annem bir trafik kazasında vefat etti. Üç çocuk sahibiyim ve hepimiz babaannemlerde kalıyoruz. Şimdi de babaannem öldü. Babam 73 yaşında çalışmak zorunda kaldı.”

Sosyal medyada göreceğiniz bu mesaj karşısında ne hissedersiniz? Üzülürsünüz elbette. İçinde ölüm, işsizlik ve 73 yaşında bile çalışmak zorunda kalan bir baba var çünkü…

Ama hiç üzülmeyin. Çünkü mesajın altındaki imza Prens William’a ait!

Yazılanlar yalan mı? Değil elbette. Prens William ve eşi çalışmıyor. Annesi Prenses Diana bir kazada öldü. Babaannesi Kraliçe II. Elizabeth öldü ve babası Charles 73 yaşında Kral Charles oldu.

Yani ortada üzülecek bir aile yok. Tersine dünya tarihinin en sömürgeci asalak ailesiyle karşı karşıyayız.

Algı operasyonu

Sosyal medyada ilk kim bu espriyi yaptı, bulamadım ama buradan kutluyorum kendisini. Müthiş bir yaratıcılık örneği.

Kuşkusuz espri olsun diye üretmiş ama “algı operasyonu nedir” sorusuna yanıt verebilmek için de çok yararlı bir örnek olmuş.

Evet, algı operasyonu tam da budur: Bütünü yerine elinizdeki ampulü tablonun istediğiniz yerine tutarak, bakanlarda bir algı oluşturursunuz. Tıpkı şu karede olduğu gibi:

Medya, elinde bıçakla önündekini kovalayan adamı, size bıçaklı saldırıya uğrayan adam gibi bile gösterebilir algı operasyonuyla…

AKP kameramanlarının işleri

Bir haftadır yaşanan Vahdettin tartışması da bir algı operasyonudur. Yukarıdaki kareden hareket edersek, AKP’nin kameramanları, bıçaklı adamı halka saldırıya uğrayan masum gibi göstermeye çalışıyor bir haftadır.

Yazıyorlar, konuşuyorlar, ekranlarda söz kesiyorlar, muhataplarını kendi sorularına “evet ya da hayır” yanıtı vermeye zorlayarak izleyiciyi manipüle etmeye çalışıyorlar, dinlemiyorlar, doğrusu anlatılırken laf kalabalığı ile susturmaya çalışıyorlar…

Muhatabını “Atatürk’ü Samsun’a gönderen Vahdettin mi, değil mi?” dar sorusuna yanıt vermeye zorlayıp, yanıtın arkasından gelecek açıklamayı dinlemeyi reddediyorlar. Doğru, Atatürk’ün Samsun’a gönderilmesinin arkasında Vahdettin’in onayı var. İşte bu kameraya yansıyandır. Oysa tablonun bütününde şunlar var: Vahdettin Atatürk’ü Samsun’a direnişi örgütlemesi için değil, İngilizleri rahatsız eden direnişi bastırması, asayişi sağlaması için gönderiyor. AKP kameramanları ise bu gerçeğin halka ulaşmaması için, “gönderdi mi göndermedi mi” cambazlığı yapıyorlar.

Önceki yazımızda belirttik: Gerçek şu: Vahdettin Atatürk’ü direnişi örgütlemesi için Samsun’a gönderdiyse, hızla neden geri çağırdı? Çünkü direnişi bastırmaya değil örgütlemeye gittiğini anladılar. Dönmeyince görevden aldılar, görevden alınmasına rağmen askeri yetkisini kullanabildiği için yetkisini aldılar, yetkisiz de direnişi örgütleyebildiği için öldürmeye kalktılar, öldüremeyince hakkında idam fermanı verdiler. AKP kameramanları işte bu gerçeğin kendi tabanlarına ulaşmaması için türlü kurnazlıklar yapıyorlar.

Yeni rejim için yeni tarih yazımı

AB Türkiye Temsilcisi Karen Fogg’u çoğunuz anımsayacaktır. Daha AKP kurulmadan önce bu partiyi “Erdoğan, solun boş alanına yönelecek” diye liberallere pazarlayan diplomattı.

Sonra ortaya çıkan e-postaları ve Türkiye’deki şebekesiyle yazışmaları tüm çirkinliklerini ortaya serdi. AB adına stratejik hedef ilan etmişti: “Türk tarihinin hakkında gelinmeli” (Perinçek, Karen Fogg’un E-Postalları, Kaynak Yayınları, 2002).

İşte Vahdettin yalanları da, “Lozan’ın gizli maddeleri” aldatmacası da, “Kurtuluş Savaşı olmadı” tezgahı da, “9 Eylül’de kurşun atılmadı” komplosu da, Karen Fogg’un “Türk tarihinin hakkından gelme” hedefinin içindedir.

Yıktıkları rejimin yerine yeni bir rejim inşa edebilmenin, bunun için de “Türk tarihinin hakkından gelerek” kendileri için yeni bir tarih yazabilmenin peşindeler.

Ancak nafile, çünkü kırk yalanın bile tek bir gerçeğin karşısında hükmü yoktur!

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
15 Eylül 2022