Küresel düzeni Çin-Rusya şekillendirecek

ABD’nin 21. yüzyılda da “tek süper devlet” olabilmesinin yegane yolu, Çin’i çevrelemekti. Obama‘nın 2010 tarihli Asya-Pasifik merkezli güvenlik doktrininin hedefi de buydu.

Örneğin ABD Japonya ve Güney Kore’deki askeri varlığı üzerinden Çin’i çevreleyecekti. Örneğin ABD ASEAN gibi örgütler üzerinden Çin’i ekonomik olarak çevreleyecekti. Örneğin ABD Çin’i sorunlu olduğu komşularıyla yakınlaşarak çevreleyecekti.

Fakat bu çevreleme yöntemlerinin başarılı olabilmesi, ABD’nin Rusya’yı “daha geniş Batı”ya dahil edebilmesine bağlıydı. Rusya ancak Avrupa üzerinden Batı’ya eklemlenirse Avrasya bloku bölünür ve Çin yalnızlaşırdı.

Henüz o çapta olmasa da, aynı durum Hindistan için de geçerliydi. Çin-Rusya-Hindistan ittifakı 500 yıllık Batı hakimiyetinin sonu anlamına geliyordu!

SURİYE VE UKRAYNA KRİZLERİ

Bu süreçte ABD iki “zorunlu hata” yaptı: Birincisi Rusya’yla Suriye’de, ikincisi de Ukrayna’da karşı karşıya geldi.

Zorunlu hata dememiz şundandır: Ukrayna krizi ABD için hem AB’yle “gevşeyen bağımlılık ilişkisinin” restorasyonu için ihtiyaçtı, hem de Rusya’yı Suriye cephesinde geri adım attırabilmek için ihtiyaçtı…

Ancak ikisi de mümkün olmadı; Avrupa başkentlerinde, Ukrayna krizi nedeniyle Rusya’ya uygulanan yaptırımların ABD’yi değil AB’yi vurduğu eleştirileri yükseldi. Diğer yandan Rusya Suriye cephesinden çekilmedi, tersine Moskova platformu ile siyasi çözüm inisiyatifi geliştirdi.

Washington için Suriye cephesine “dönmek” de zorunlu bir hataydı. ABD Asya-Pasifik merkezli güvenlik doktrinine göre Çin’i çevrelemeye giderken Batı Asya’daki (Ortadoğu) işlerini “model ortak” Türkiye’ye, Suudi Arabistan’a ve Katar’a bırakmıştı.

Ancak o işler pek çok nedenle yapılamadı ve ABD yeniden bölgeye “dönmek” zorunda kaldı. Bunda ABD içindeki sermaye gruplarının çıkarlarını yansıtan iç çarpışma da etkili oldu kuşkusuz.

BÜYÜK ASYA İTTİFAKI

Sonuç olarak ABD Rusya’yı “daha geniş Batı”ya dahil edemedi ve tersine bu süreçte Rusya Çin’e daha çok yaklaştı.

Pekin ve Moskova 500 milyar dolarlık tarihi bir enerji anlaşması yaptılar; IMF ve Dünya Bankası’na karşı kendi kurumlarını inşa etmeye başladılar; Dolara karşı altın pazarı kurmaya soyundular; Karadeniz ve Akdeniz’de ortak askeri tatbakat yaptılar, ABD’nin Güney Çin Denizi’ndeki kışkırtmalarına karşı askeri işbirliği sergilediler vb.

İki ülke sadece doğrudan kendi çıkar alanlarında değil, pekçok uluslararası konuda da ABD’ye karşı işbirliği yaptı; Pekin ekonomisiyle, Moskova askeri gücüyle…

Bu Washignton için en istenmeyen senaryoydu.

Ama bitmedi, bitmiyor: Hindistan’ın Şangay İşbirliği Örgütü’ne üyeliği de Atlantik’e önemli bir darbe oldu.

TEK KUTUPLU DEĞİL ÇOK MERKEZLİ DÜNYA

Peki tablo ABD’den nasıl gözüküyor? Washington’un 5 yılda geldiği bu nokta nasıl yorumlanıyor?

ABD’nin uluslararası politika dergisi National Interest‘de bu tabloyu ele alan önemli bir analiz yayımlandı. Mathew Burrows ve Robert A. Manning‘in analizinin özetle sonucu şu: “Rusya ve Çin son 50 yıldır hiç olmadığı kadar yakınlaştı ve bu durum iki ülkeye küresel düzeni şekillendirme şansı sağladı!

Benzer değerlendirmeler pek çok ABD düşünce kuruluşu raporunda, dergide, makalede yer alıyor.

Bu tabloya karşı ne yapılabilir soruları da tartışılıyor. Örneğin Washignton’un artık tek kutuplu dünya eğilimini terkederek ve çok merkezli dünyayı kabullenerek pozisyon alması gerektiği savunuluyor.

Tabi emperyalist çıkarların “bir bölümünden” bile vazgeçmek o kadar kolay değil. Nitekim 5 yıldır süren ve örneğin CIA başkanını “gönül ilişkisi” suçlamasıyla götüren, örneğin Dışişleri ve Savunma bakanlarına el çektirten iç çarpışma da, bu “vazgeçmeme” eğilimin yansımasıydı, sermaye gruplarının çıkar savaşlarıyla ilgiliydi…

2016 ABD başkanlık seçimi işte bu çarpışmanın hangi kulvarda ilerleyeceğinin resmi olacak aynı zamanda…

Mehmet Ali Güller
26 Ağustos 2015

Reklamlar
  1. #1 by onur tekin on 30/08/2015 - 13:08

    Sayın Mehmet Ali Bey, sizi Aydınlık gazetesinde artık göremeyecek miyiz? Eğer tartışma o boyuta kadar geldi ise genel baskana tepkimizi belirtmemiz gerekir diye düsünüyorum. Saygılarımla, Onur Tekin 26.08.2015 10:25

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: