BOP’un 20 yıllık muhasebesi

Neydi ABD’nin Büyük Ortadoğu Projesi?

Bush’un Ulusal Güvenlik Danışmanı Condoleeza Rice, 7 Ağustos 2003’te Washington Post’ta yazdığı “Ortadoğu’nun Dönüşümü” başlıklı makalede, bu soruya “resmi” yanıtı verdi:

Rice, makalesinde Ortadoğu’nun “Amerika’nın güvenliğine sürekli bir tehdit oluşturduğunu” iddia ederek, 22 ülkenin yer aldığı bu coğrafyada büyük ve uzun vadeli bir dönüşüm gerektiğini belirtiyordu.

“Ortadoğu’nun dönüşümü hiç kolay olmayacak, hem de çok fazla zaman alacak” diyen Rice, bu dönüşün yöntemlerini de şöyle ifade etmişti: “Bu, öncelikli olarak bir askeri adanmışlık değildir, bunun yerine, tüm ulusal gücümüzü -ekonomik, siyasi ve kültürel- kullanmamız gereken bir iştir.”

Evet, Rice’ın “resmi” BOP tarifi buydu. Pratikte uygulaması ise ABD’nin önce Afganistan’ı, ardından Irak’ı işgal etmesi demekti. Sıranın Suriye, Libya ve İran’a gelmesi demekti. Irak’ın ve Suriye’nin parçalanarak, etnik ve mezhepsel temelde yeni devletler oluşturmak demekti.

BARDAĞIN DOLU VE BOŞ TARAFLARI

Ancak ABD’nin bu “ulus inşa” projesi hedefine ulaşamadı.

Tamam, ABD iki ülkeyi işgal etti. Tamam, diğer iki ülke hâlâ iç savaş tehdidi altında. Tamam, bunlar elbette ABD’nin “başarı” hanesine yazılacak bardağın dolu tarafındakilerdir.

Ancak bir de bardağın boş tarafı var ki, doludan daha çok; yani ABD’nin gerçekleştiremedikleri…

20 yılın sonunda gelin o muhasebeyi yapalım; bardağın ABD açısından boş tarafını inceleyelim:

İŞGAL VE “ULUS İNŞA” PROJELERİ ÇUVALLADI

1) Afganistan: ABD 20 yıl işgal ettiği Afganistan’dan çekildi. Üstelik çekilme görüntüleri, ABD açısından büyük bir itibar kaybına dönüştü.

Aslında ABD daha 2011 yılından itibaren Afganistan’da kazanamayacağını gördü ve askeri operasyonlarını havayla sınırlayarak sahada geri adımlar attı. Ardından 2014 yılında, Obama döneminde artık Afganistan’dan çekilmek gerektiği gündeme geldi. Trump döneminde bu parça parça uygulandı. Biden yönetimiyle de sonuçlandırıldı.

2) Irak: ABD işgal ettiği ve fiilen içinden üç ayrı ülke çıkarmak istediği Irak’tan da büyük oranda çekilmişti. Kalan askerlerini de bu yılın sonunda çekme anlaşması imzalamış durumda.

ABD’nin Irak’taki “ulus inşa” projesi iflası, daha 2004’te Felluce’deki direnişte görülmüştü. Sonraki yıllarda ABD Irak’ta emperyalist işgalini sürdüremedi ve zamanla kuzeye doğru çekildi. En sonunda da tamamen çekilecek.

BÖLGEDE İRAN’IN NÜFUZU ARTTI

3) Suriye: Suriye’de yıkılması hedeflenen Esad yönetimi ayakta. Dahası Şam yönetimi adım adım ülkenin bütününde egemenliğini sağlıyor. ABD sahada ve çözüm masalarında inisiyatifi tamamen Rusya’ya kaptırmış durumda.

4) Libya: ABD Libya’da da sahada yok. Çözüm inisiyatifi, AB ile Rusya arasında…

5) Lübnan: ABD-İsrail ikilisinin Lübnan hedefi gerçekleşmedi. Tersine Hizbullah daha da güçlendi. Son olarak ABD, Suriye’ye yaptırımları da gevşeterek, Mısır doğalgazı ile Ürdün elektriğinin Suriye üzerinden Lübnan’a taşınmasını kabullenmek zorunda kaldı. Suriye, Mısır, Lübnan ve Ürdünlü bakanların Amman toplantısı bile tek başına ABD’nin başarısızlık hanesini resmetmeye yetiyor.

6) İran: Irak ve Suriye’den sonra hedeflenen İran, 20 yılda bölgesinde daha da güçlendi. ABD geride kalan yıllarda bırakın İran’a doğrudan müdahale edebilmeyi, hedefini bu ülkenin Irak ve Suriye’deki nüfuzunu kesmeye geriletti; ancak onda bile başarılı olamadı. ABD’nin Süleymani suikastı gibi terörist eylemleri ise pratikte İran’ı etkilemedi, tersine ABD’nin itibarına olumsuz etki yaptı.

Diğer yandan ABD, İran’la bu süreçte nükleer anlaşma bile yapmak zorunda kaldı. Trump o anlaşmadan çekildiyse de, Biden yönetimi yeniden anlaşabilme yolu arıyor.

7) Suudi Arabistan: ABD, Suudi Arabistan’daki füze savunma sistemlerini geri çekti. Bu ülkenin Yemen saldırısına desteğini birkaç ay önce zaten çekmişti.

Riyad şimdilerde Bağdat’ın ev sahipliğinde Tahran’la ilişkileri normalleştirmeye çalışıyor.

KAFKASYA ve ORTA ASYA’DA İNİSİYATİF BÖLGE ÜLKELERİNDE

8) Gürcistan: ABD’nin Kafkas Seddi, 2008’de Rusya’nın müdahalesiyle yıkıldı. Washington’un adamı Saakaşvili ortada kaldı, ardından ülkesini terk etti.

9) Ermenistan-Azerbaycan: ABD emperyalizmin işine gelen ve kendisi için bir müdahale zemini olarak gördüğü Dağlık Karabağ sorunu, Azerbaycan lehine çözüldü. Dahası Ermenistan adım adım “bölge barışına” razı olma mesajları vermeye başladı.

10) Orta Asya: ABD’nin Afganistan işgaline ek olarak komşularında başlattığı üs açma hamleleri, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün girişimleriyle tersine çevrildi. ABD önce Özbekistan’daki Karşi-Hanabad üssünü 2005’te, ardından Kırgızistan’daki Manas Üssü’nü de 2014’te boşaltmak zorunda kaldı.

BİR DÖNEM KAPANDI

Özetle, 11 Eylül 2001’i baz alırsak, ABD’nin Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Orta Asya coğrafyasına dair hedefleri bakımından 20 yılın özeti ve sonucu budur.

ABD bölgeye ağır tahribatlar verdiyse de, etkisi önümüzdeki on yıllarda da sürecek sorunlar ürettiyse de, son tahlilde, temel hedefi bakımından başarısız oldu.

Emperyalist saldırganlığın sınırlandırılmaya başlaması, başta bölgemiz olmak üzere dün dünyanın yararınadır. Gerilemekte olan ABD’nin emperyalist tekellerin çıkarları için farklı silahlarla farklı türden saldırganlığı ise elbette sürecektir.

Ancak işgallerle kıyaslandığında, artık bir dönem kapanmıştır.

Mehmet Ali Güller
CRI Türk
14 Eylül 2021

  1. #1 by Mehmet Murat AYGEN on 15/09/2021 - 23:44

    BOP, TBMM’ye, “(…) siyasi mücadelesindeki şövalye ruhunu, 1909 yılında 31 Mart olayı için toplanan (LAiK) gönüllü taburuna fedai olarak katılmasında da görüyor” olduğumuz BAYAR’ı reisicumhur seçmekle yaptığı hatâyı, siyâsete 31 Mart’ın rövanşı 1969 KANLI PAZAR’ında (9/11 âyârında bir tertiptir bu) atılan A.GÜL’ü seçtirtmekle düzelttirmiştir! Az şey midir bu? Daha ne hatâlar düzelttirilecektir [bkz: Prof. Aydın Yalçın, “Celal Bayar (1883-1986)”, Yeni Forum Onbeş Günlük Tarafsız Siyaset İktisat Kültür Dergisi dergisi, İmtiyaz Sahibi ve Yayın Müdürü Nilüfer Yalçın, Cilt 7 Sayı 168, 01 Eylül 1986, Basıldığı Yer Turkish Daily News 13 65 74 Ankara, s.32].

  2. #2 by Sedat Senturk on 16/09/2021 - 00:00

    ABD’nin emperyal guc olarak kuresel tahakkum sevdasiyla dunyanin her kosesinde bulundurdugu askeri usler ve personel ile ucak gemileri ve filolar dolastirmasi ekonomisi icin buyuk yuk olmaya devam ediyor. Dunya ticaretindeki payi ve teknolojik rekabet gucu zaten giderek azalan ABD kendi halkina eskisi kadar istihdam ve refah saglayamiyor. Bu durum, etnik cesitliligi asimile edilememis toplumda sosyal huzursuzluk ve kargasaya zemin hazirliyor. 21 yuzyil dunyada guc merkezlerinin yer degistirdigi ilginc bir donem olacak.

  3. #3 by Mehmet Murat AYGEN on 16/09/2021 - 09:43

    BOP’un 20 yıllık bilançosu: «Aaa, bi de BOP çıktı üstüme iyilik-sağlık» – Sümerolog Mzzz. Duuur hocaanım, bak daha neler çıktı neler: (–1–) “Patlamadan kayyum çıktı” (4 sütun üzerine) başlıklı haberi, Yeni Yaşam gzt., Arinna Basın Yayın ve Reklam Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (adına) İmtiyaz Sahibi Rıdvan Turan, Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Ferhat Çelik, Sorumlu Yazıişleri Müdürü Aydın Keser, ISSN 2651-3951, Yıl 2 Sayı 480, 18 Eylül 2019 Çarşamba, Basım Yeri İstanbul Kuzey Veb Ofset San. ve Tic. Ltd. Şti. Tayakadın Mah. Tayakadın-Yassıören Cad. No.75 İç Kapı No.1 Arnavutköy-İstanbul, s.6, (–2–) “Kamyondan Aramco çıktı” (2 sütun üzerine) başlıklı haberi, Karar gzt., Yayın Sahibi Karar Yayıncılık A. Ş. adına Mehmet Aydın, Genel Yayın Yönetmeni İbrahim Kiras, Sorumlu Yazıişleri Müdürü (ve) Tüzel Kişi Temsilcisi Ertuğrul Demirel, ISSN 2458-9152, Yıl 3 Sayı 1366, 17 Aralık 2019 Salı, Basıldığı Yer Ankara Arslan Güneydoğu Gazetecilik Matbaacılık ve Kağıtçılık A. Ş. SarayOsmangazi mh. Sütçü İmam sk. No.33 Pursaklar, s.1, (–3–) Eser, E., “Bordan lityum çıkacak” (4 sütun altına) başlıklı Üçüncü sondaj gemisi haberi, Hürriyet gzt., Yayın Sahibi Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş., Genel Yayın Yönetmeni Ahmet Hakan Coşkun, Yayın Sahibi Temsilcisi ve Yazıişleri Müdürü Ardıç Aytalar, ISSN 1304-6632, Yıl 71 Sayı 26146, 25 Şubat 2020 Salı, Basıldığı Yer Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. Doğan Print Center (DPC) Osmangazi Mah. Turgut Özal Bulvarı No.120 Pursaklar Ankara, s.8 ve (–4–) “‘Bataklık’tan Daş çıktı” (tek sütun üzerine) başlıklı haberi, Cumhuriyet gzt., İmtiyaz Sahibi Cumhuriyet Vakfı adına Alev Coşkun, Genel Yayın Yönetmeni Aykut Küçükkaya, Yazıişleri Müdürleri İpek Özbey / Olcay Büyüktaş Akça (Sorumlu), ISSN 977-1300-0934, 95. Yıl Sayı 34598, Çarşamba 01 Temmuz 2020, Baskı İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Teknik Hiz. Tic. AŞ. Yenibosna Mah. 29 Ekim Cad. No.11A/41 Bahçelievler İstanbul, s.1].

  1. BOP’un 20 yıllık muhasebesi | Öykü-Şiir-Anı-Günce-Doğa+Yaşam+Sağlık+Politika

Sedat Senturk için bir cevap yazın Cevabı iptal et

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: