Nasreddin Hoca bir gün camiden çıkıp evine doğru giderken tanımadığı bir adamla karşılaşır. Hoca ile selamlaştıktan sonra adam minareyi göstererek; “Hoca Efendi, buna ne derler?” diye sorar. Hoca, tereddüt etmeden; “Kuyu!” cevabını verir. Adam, Hoca’yı sıkıştırmak için; “Hocam, anladım da kuyu nasıl böyle ters yüz olmuş?” deyince Hoca; “Efendi, kuyuyu ters yüz ettikten sonra kurusun diye güneşin altına dikmişler.” deyiverir. (Kaynak: aksehir.bel.tr, 3.7.2026)

Neyse ki bir kaç yüzyıl önce “dini değerleri aşağıladı” diyerek Nasreddin Hoca’yı içeri atmamışlar. Belli ki bir kaç yüzyıl önce hakaret ve aşağılama ile hiciv arasındaki kalın fark, yönetenler katında daha iyi biliniyormuş!

Hakaret yok, hiciv var

Oysa bugün, 21. yüzyılda, uzay ve atom çağında, yapay zeka yıllarında, Nasreddin Hoca’nın torunlarından birini, Deniz Göktaş’ı, “dini değerleri aşağıladığı” iddiasıyla tutukladılar.

2023’te cami cemaatini Erdoğan’ın mitingine götürmeyi reddettiği için sürgün edilen İmam Yusuf Kılıç’ın mesajı neyin ne olduğunu çok net anlatıyor: “Hakaret yok, hiciv var. Bir imam olarak yanındayım Deniz kardeşim.” (evrensel.net, 3.7.2026)

Evet, dün tutuklandığı an itibariyle gösterisini youtube’da 9.5 milyon kişinin izlediği Deniz Göktaş’ın gösterisinde hakaret yok hiciv var, aşağılama yok mizah var. 

Hedefi “kindar nesil” yetiştirmek olanlar için gülmek, neşelenmek, mizah yapmak elbette büyük suç. O nedenle dün sadece Deniz Göktaş’ı tutuklamadılar; Deniz Göktaş ile birlikte Nasreddin Hoca’yı, mizahı, hicvi tutukladılar. 

Haçlı seferine destek olanlar

Deniz Göktaş’ın “dini değerleri aşağıladığı” iddiasıyla tutuklanması, sadece demokrasimizin nereye geriletildiğini resmetmiyor. Muhafazakâr mahallenin iki yüzlülüğünü de ortaya koyuyor!

Hayır, “her cuma bakara makara bir ayet sallıyorum” diyenin büyükelçilikle ödüllendirilmesini hatırlatmayacağım. Çünkü asıl vahim olanın yanında o ne ki.

ABD Başkanı George Bush 23 yıl önce Afganistan ve Irak’ta başlattığı, Büyük Ortadoğu’da sürecek saldırısını “haçlı seferi” diye nitelemişti. Ardından gelen ABD başkanları da haçlı seferini Büyük Ortadoğu’da, Libya’da, Suriye’de, Filistin’de, Lübnan’da sürdürdü. Neyse ki İran “şimdilik” haçlı seferini durdurdu.

Ne acı ki ABD’nin İslam coğrafyasını hedef alan haçlı seferine 23 yıldır destek verenler, “Deniz Göktaş dini değerlerimizi aşağıladığı” diyebiliyorlar!

İslam coğrafyasına haçlı seferi düzenleyen ABD’ye destek vermek sorun değil ama Deniz Göktaş’ın hicvi, “dini değerleri aşağılamak” öyle mi! İşte muhazakârların muhafaza sorunu!

Ak-demokrasinin kodları

Rejimi yıktılar, yenisini inşa etmeye çalışıyorlar, mesele budur. Bugün Türkiye’deki hemen her mesele de bununla ilgilidir. 

Demokrasiyi inilecek durağa götüren tramvay diye tanımladılar önce, ardından demokrasiden bile ileride olduklarını propaganda etmek için “ileri demokrasi” dediler ve bugün Türkiye’yi gerilettikleri zeminde inşa etmeye çalıştıkları rejimi özetle şöyle uyguluyorlar:

– Vatandaş istediği gibi yaşar, istediğini giyer, istediğini içer ama sınırlı yerlerde, özellikle evinde olması tercih edilir çünkü dışarıda giyilen tahrik edebilir, içilen haram görülebilir.

– Gazeteci özgürce haberini yazabilir ama yazılanın yalan olduğu varsayılarak, “yalan haber yayma” suçuyla tutuklanabilir. Haberin sonradan doğru çıkmasının bir önemi yoktur.

– Herkesin düşünce ve ifade özgürlüğü vardır ama düşünce beğenilmezse, “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” kapsamına sokulabilir. Kimsenin tahrik olmasına ve tepki göstermesine elbette gerek yoktur.

Nasreddin Hoca ve Gırgır kazandı

Mizahın güçlü olduğu dönemler, toplumların baskılandığı dönemlerdir. Nasreddin Hoca da Anadolu’daki zor yıllara tepkidir sonuçta. 

Bugün de öyle değil mi? Türkiye’de mizahın sıçrama yaptığı iki dönem var: 12 Eylül rejiminde Gırgırlar, Fırtlar, Hıbır’lar, sonra Olacak O Kadar’lar; AKP rejimininde de sayıları hızla artan stand-up’çılar, tek kişilik gösteri yapan mizahçılar… 

Birkaç yüzyıl önce Nasreddin Hoca, yakın geçmişte de Gırgır kazandı; göreceğiz, bugün ve yarın kazananlar da bu genç mizahçılar olacak… 

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
4 Temmuz 2026