Putin Ankara’ya neden gaz kart verdi?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Türkiye ziyareti sırasında neden Güney Akım’ı iptal etti? Türkiye’nin Rus gazı için transit ülke haline gelmesi siyaseten ne anlama geliyor ve hangi sonuçları doğurur?

Bugün bu sorulara yanıt arayacağız:

‘DAHA GENİŞ BATI’ HAYALİ

ABD’nin Çin’e karşı geliştirdiği doktrinin en önemli aşaması “daha geniş Batı” inşasını içeriyordu. “Daha geniş Batı”, ABD’nin AB ile transatlantik ortaklığını restore etmesi ve Rusya ile Türkiye’yi de bu büyük ortaklığa monte edebilmesiydi.

Ancak bu model gerçekleşmedi. Tamam ABD, AB ile “ekonomik NATO” denilen Serbest Ticaret Anlaşması’nda yol aldı ama Rusya ve Türkiye konusunda tersine bir süreç başladı.

Pekin çok akıllı hamlelerle, örneğin Moskova’yla 400 milyar dolarlık enerji anlaşması yaparak, Çin-Rus stratejik ortaklığını derinleştirdi. Ayrıntılarına girmeden şu kadarını söyleyelim: İki ülke sadece enerjide değil, uzayda bile ortaklığa başladı!

Öte yandan Washington ile Moskova’nın çıkarları önce Suriye’de ardından da Ukrayna’da karşı karşıya geldi. Rusya’nın bu iki cephede de sağlam durması ABD’nin müttefiklerinde bile bir dağınıklığa yol açtı. Örneğin Ukrayna konusu AB içinde ayrışma yarattı.

Uzatmayalım: ABD şu aşamada ekonomik kartlarını masaya sürerek ve Rusya’ya karşı yaptırım uygulayarak Putin‘i dizginlemeye çalışıyor. Ayrıca Rusya’nın yumuşak karnı olan Çeçen meselesini de kaşıyor. (Önceki gece Grozni’de yaşanan ve 16 kişinin öldüğü çatışmalar bu kapsamdadır.)

MOSKOVA’NIN ÜÇ HEDEFİ

İşte Güney Akım konusu özetle anlattığımız bu siyasal tablonun bir sonucudur. Putin‘in Rus gazının Bulgaristan üzerinden Avrupa’ya sevki yerine Türkiye üzerinden sevkini tercih etmesinin üç önemli hedefi var:

1) Rus gazı, Türkiye’den de olsa, Bulgaristan’dan da olsa, neticede Avrupa’ya gidecektir. Rusya’nın Bulgaristan tercihinden “vazgeçmesi” Ukrayna deneyiminin sonucudur ve “kontrol bizde olacak” mesajı içermektedir. Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa’ya sevkinde Batı-Ukrayna ilişkilerinin yarattığı sıkıntıyı yaşayan Moskova, benzerinin Bulgaristan’la yaşanmasına izin vermeyeceğini belirtmiş oldu!

Türkiye mi? Moskova’nın saptamasına göre AB-Türkiye ilişkileri, AB-Bulgaristan ilişkilerinin seviyesinin çok altında kalmaya devam edecektir!

2) Türkiye’nin Batı ile “bağımsız” bir ilişki geliştirmesi, sonuçları bakımından Moskova’nın çıkarınadır. Putin‘in Türkiye ziyareti öncesinde “Ankara dış politikada bağımsız karar alma yeteneğine sahiptir” mesajı vermesi, işte bu noktada özel anlam kazanmaktadır.

Moskova, Ankara’nın yıllık bir milyar dolar kazanacağı bu ortaklık üzerinden daha “bağımsız” davranabileceğini düşünmektedir.

3) Kuşkusuz Putin‘in Güney Akım resti, kesinleşmiş bir karar değildir. Putin, Ukrayna nedeniyle AB’de ortaya çıkan ayrışmanın bu hamleyle daha da derinleşeceğini öngörmektedir. Büyle düşünmesinin maddi zemini de vardır.

Önceki gün “ABD ile AB, Rusya üzerinde baskı uygulamaya devam edecek” diyen Obama‘nın AB’yi Rus gazına bağımlıktan kurtarma planının üç ayağı vardı: İlki ABD’nin AB’ye bir terminal kurması ve buraya deniz yoluyla gaz taşımasıdır. Bu kısa vadede mümkün değildir. İkincisi Kuzey Irak gazının ve üçüncüsü de İsrail-Rum gazının AB’ye taşınmasıdır.

Son ikisi için kilit ülke yine Türkiye’dir. Putin Güney Akım hamlesiyle bu iki kartı Türkiye için değersiz hale getirmeye çalışmaktadır.

TÜRKİYE’Yİ RAHATLATACAK GELİŞME

Peki bu gelişme Türkiye’ye nasıl yansıyacak?

Kuşkusuz Erdoğan-Davutoğlu ikilisi, Çin’le “sürekli uzatılan” füze savunması ihalesi anlaşması gibi, Rusya’yla gaz anlaşmasını da Batı’ya karşı pazarlık olarak kullanacak, masada elinin değerini güçlü tutmaya çalışacaktır.

Ancak önemle belirtelim: Bu ilişki, hükümetlerden bağımsız olarak Türkiye’yi Batı’nın baskılarına karşı rahatlatacaktır. Önümüzdeki yıllarda daha sağlam inşa edilecek olan Türk-Rus ortaklığı için, bugünden önemli bir kazanım olacaktır.

Mehmet Ali Güller
Aydınlık Gazetesi
5 Aralık 2014

Reklamlar
  1. Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: