ABD kalpgâhtan kuşağa geriledi

Soğuk Savaş boyunca SSCB’yi geniş bir kuşakla çevreleyen ABD, bu ülkenin dağılmasıyla esas hedefine ilerleme şansı yakalamış oldu.

Doğu Avrupa ülkeleri ile SSCB’den kopan ülkeleri aşama aşama Batı kampına dahil eden ABD, böylece Rusya’yı çevrelemeyi daraltmış, daha iç bir kuşakla çevrelemeye başlamıştı.

ABD aynı dönemde Orta Asya’ya da girmeye çalıştı; böylece hem eski rakibi Rusya’nın ama ondan daha önemlisi yeni rakibi Çin’in dibine yerleşmiş olacaktı.

Soğuk Savaş boyunca SSCB’yi çevrelemede “yeşil kuşak” projesi içinde kilit bir öneme sahip olan Türkiye, bu yeni dönemde de ABD adına rol alacaktı: Bir ucu FETÖ’nin Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde eğitim seferberliğine soyundurulması, diğer ucu da Türkiye-Kafkasya-Orta Asya hattında bir Turan hedefi belirlemekti.

AMERİKAN YÜZYILI HAYALİ

Ünlü ABD’li strateji uzmanı Zbigniew Brzesinksi artık tabloyu şöyle niteliyordu ünlü kitabı Büyük Satranç Tahtası’nda: “Artık, Avrasyalı olmayan bir güç (yani ABD) Avrasya’daki üstün güçtür ve ABD’nin küresel üstünlüğü doğrudan doğruya Avrasya kıtasındaki hakimiyetinin ne kadar süre ve ne kadar etkili sürdürüldüğüne bağlıdır.”

ABD 21. yüzyılı “Amerikan yüzyılı” ilan etmişti ve Avrasya kıtasına, dolayısıyla da dünyaya sonsuza kadar egemen olacaktı. ABD’li siyaset bilimci Francis Fukuyama “tarihin sonu”nun geldiğini ilan etmişti; ABD’nin kapitalist sistemi tarihin sonuydu.

ABD bu hedefle 2001’de Avrasya’nın kalbine, Afganistan’a girdi; Özbekistan ve Kırgızistan’da üsler açtı.

Ünlü Jeopolitikçi Harold Mackinder’in teorisi gerçekleşiyordu: “Doğu Avrupa’ya hükmeden, kalpgâha hükmeder; kalpgâha hükmeden dünya adasına hükmeder; dünya adasına hükmeden dünyaya hükmeder.”

Yani Doğu Avrupa’ya hükmeden ABD, Orta Asya’ya hükmederdi; Orta Asya’ya hükmeden ABD Avrasya’ya hükmederdi; Avrasya’ya hükmeden ABD dünyaya hükmederdi…

Ancak…

ÇİN-RUSYA İTTİFAKI

İşler hiç de ABD’nin istediği gibi gitmedi.

Tam da Brzesinki’nin Büyük Satranç Tahtası’nda öngördüğü oldu: “Eğer ABD’nin üstünlük sağladığı orta alan (Rusya), batının (Avrupa) giderek genişleyen yörüngesine çekilebilir, güney bölgesi (Ortadoğu) tek bir oyuncunun hakimiyetine tabi olmaz ve doğu (Çin), ABD’yi deniz üslerinden çıkartacak şekilde birleşmezse, ABD’nin egemen olduğu söylenebilir. Fakat orta alan (Rusya) batıyı (Avrupa) reddeder ve iddialı, tek ve bağımsız bir mevcudiyet olursa ve güneyi (Ortadoğu) kontrol eder ya da doğulu esas oyuncularla (Çin) bir ittifak kurarsa, o zaman ABD’nin Avrasya’daki üstünlüğü bariz biçimde azalır.”

Böyle oldu: Çin ve Rusya ittifak yaptı; yanlarına Orta Asya Türk Cumhuriyetlerini de aldılar ve Şanghay İşbirliği Örgütü’nü kurdular. Bu ittifakın ilk işi ABD’yi önce Özbekistan’dan ardından da Kırgızistan’dan kovmak oldu.

ABD 2005 yılında Özbekistan’daki Hanabad Üssü’nü, 2014 yılında da Kırgızistan’daki Manas Üssü’nü boşaltmak zorunda kaldı.

Ve ABD en sonunda 20 yıllık işgalin ardından Afganistan’dan da çekilmek zorunda kaldı.

Yani ABD kalpgâhtan çıkmak ve kuşağa gerilemek zorunda kaldı.

İşte asıl büyük küresel mücadele ve sonucu budur.

ABD’NİN MÜTTEFİKLERİNE LİDERLİK SORUNU

ABD şimdi iki kuşaktan, Rusya’yı batısından çevreleyen Baltık-Doğu Avrupa-Ukrayna hattından ve Çin’i çevreleyen güney kuşaktan Avrasya’yı zorlayacak.

Fakat artık şöyle bir problemi var: Joe Biden, Donald Trump’tan farklı olarak, ABD’nin geleneksel müttefikleriyle ilişkilerini yeniden düzeltme ve onlara liderlik ederek ittifak halinde Rusya ve Çin’e yönelme programına sahipti.

Ancak ABD’nin Afganistan yenilgisi ve büyük yara alan imajı, Avrupa başta müttefiklerine liderlik edebilme yeteneğini zora soktu.

Öyle ki, ABD’nin Tayvan’ı Çin karşısında yalnız bırakabileceği de, Doğu Avrupa’daki müttefiklerine verdiği sözleri tutamayabileceği de ve Ortadoğu’daki araçlarını koruyamayabileceği de artık analistlerinin üzerinde durduğu yeni konular olmaya başladı…

Taliban tartışmasından ziyade asıl odaklanmamız gereken, işte bu büyük tablodaki olağanüstü değişimdir.

Mehmet Ali Güller
CRI Türk
24 Ağustos 2021

  1. #1 by Mehmet Murat AYGEN on 25/08/2021 - 15:49

    ECEViT Rockfeller bursu ile gittiği Amerika’da, Amerikancılık değil, düzeyli-Amerikan-aleyhtarlığı tahsîl etmiştir. ABD deniz-aşırı bir ülkeye eğer giderse, ECEViT gibi T.ÇiLLER gibi CELÂL BAYAR evlâtlarını, pandomimaların ilk değil fakat son perdesinde, rezîl-i rüsvâ-i kepâze etmek için gider [bkz: (–1–) «CHP’yi ilk kutlayan Celâl Bayar oldu» (2 sütun üzerine) başlıklı haberi, Yeni Ortam gzt., Sahibi Kemal Bisalman, Haberlerden Sorumlu Müdür Yavuz Kösemen, Yıl 1 Sayı 397, 17 Ekim 1973 Çarşamba, Dizgi – Baskı Ortam Matbaacılık, Ankara Baskısı Halkçı Matbaası İşletmesi, s.1 ve (–2–) “Çiller, Kissinger’a ABD’yi şikâyet etti” (4 sütu üzerine) başlıklı haberi, Cumhuriyet gzt., İmtiyaz sahibi Berin Nadi, Genel Yayın Yönetmeni Orhan Erinç, Yazıişleri Müdürleri İbrahim Yıldız (Sorumlu) Dinç Tayanç, 71. Yıl Sayı 25178, 13 Eylül 1994 Salı, Basan ve Yayan Cumhuriyet Matbaacılık ve Gazetecilik T.A.Ş Türk Ocağı Cad. 39/41 Cağaloğlu 34334 İst. PK.246 İstanbul, Tel. 512 05 05 (20 hat) Telex 22246, s.9].

  2. #2 by Mehmet Murat AYGEN on 25/08/2021 - 16:18

    ABD’de yüksek tahsil görmeğe heves eden gençlerin dikkatine: AKP’lilerin KASIMPAŞALI cedleri «Biz adamı Roma’ya götürür, Rimpapa’yı göstermeden geri getiririz» derlerdi. Fetö-uyumlu yurtdışı eğitim kurumları da, adamı ABD’ye götürür, TRUMP’u göstermeden geri getirirler, bilmiş olun.

  3. #3 by Mehmet Murat AYGEN on 25/08/2021 - 21:24

    Gerçi “son perdede” dedim ama, şöyle bir dakika-bir-gol-bir durumu da yok değil hani: TALiBAN Hâlide Edip ADIVAR’ın «Vurun Kahpeye» ATATÜRKÇÜ tezini çürütmüştür. Demek ki bize, İngiliz-muhibbi değil, onlar gibi hacı-hoca lâzımmış NETEKiM DGM OHAL BOP (Yeşil Kuşak) gulu gulu YÖK.

  4. #4 by Mehmet Murat AYGEN on 25/08/2021 - 22:01

    ATATÜRKÇÜLER “bize Tayyiban yeter, Taliban lâzım değildir” diyebilseler, YALÇIN KÜÇÜK hocamın deyimi ile “neo-kolonyal sürükleniş(in)” önüne geçebilirler. Amma nerdeee onlarda o ferâset?

  5. #5 by Mehmet Murat AYGEN on 26/08/2021 - 12:30

    Kalpgâh-ı yâre girdim arz için ahvâlimi (ve bir sonraki mısra).

  6. #6 by Mehmet Murat AYGEN on 26/08/2021 - 20:46

    «Bir perîşan hâlini gördüm, unuttum hâlimi» [bkz: “Almanya 40 günde yaraları saramadı” (3 sütun üzerine) başlıklı Âfetzedeler suyu kaynatarak içiyor haberi, Türkiye gzt., İhlâs Holding AŞ Yönetim Kurulu Başkanı A. Mücahid Ören, Yıl 51 Sayı 18415, 26 Ağustos 2021 Perşembe,s.3].

  1. ABD kalpgâhtan kuşağa geriledi | Öykü-Şiir-Anı-Günce-Doğa+Yaşam+Sağlık+Politika

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: