PENTAGON, “ŞOK ve DEHŞET” YARATAMAYAN SALDIRI STRATEJİSİNİ SORGULUYOR
ABD “Çığ Etkisi” yaratamadı

Pentagon’un, “yuvarlanarak başla” stratejisi, “önce saldır, Türkiye’den Kuzey Cephesi aç ve takviye yap” şeklinde iç içe geçmiş üç başlıktan oluşuyor. Ancak, Türkiye, ABD’ye kuzey cephesi açtırmayarak, ABD’nin iç içe geçmiş üç aşamasını kesintiye uğrattı; Irak’a, güçlü savunma kurarak Pentagon stratejisinin birinci aşamasını başarısızlığa uğrattı.

MEHMET ALİ GÜLLER
Aydınlık Dergisi
1 Nisan 2003

ABD’nin Irak’a saldırısında iki strateji çarpıştı; ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell’ın ve ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld’in stratejileri. Powell’in uygulanmasını istediği strateji, Genelkurmay Başkanlığı döneminde, 1. Körfez Savaşı’nda da uygulanan, “önce yığınak sonra işgal” stratejisiydi. Ancak, hakim olan, Rumsfeld’in stratejisiydi. ABD Savunma Bakanlığı Pentagon’un bu stratejisi “Şahinler Ekibi” tarafından ortaya atıldı. Aynı ekip, “Bush Doktrini” olarak adlandırılan, “tehdit oluşmadan önce saldır” şeklinde özetlenecek yeni ABD Savunma Konsepti’nin de mimarlığını yaptı.

PENTAGON STRATEJİSİ: “YUVARLANARAK BAŞLA”
ABD’nin Irak’a saldırı stratejisi, Pentagon tarafından “Rolling Start” diye adlandırıldı. “Yuvarlanarak başla” diye tercüme edebileceğimiz stratejinin özü şu: Çığ, önce küçüktür, yuvarlandıkça büyür.
Pentagon, stratejisini birbiri içine geçmiş üç ana başlıkta tanımlıyor: 1) Hemen Saldır 2) Diplomasiyi sürdür 3) Takviye yap.
Bu stratejiye göre, ABD’ye kuzey cephesi açmakta ayak direten Türkiye, saldırının hemen başlamasıyla “ABD’nin kararlılığını” görecek ve tezkereyi verecekti. Ancak, Türkiye’nin ABD’ye kuzey cephesini açmaması, birbiri içine geçmiş aşamaları kesintiye uğrattı. “Hemen Saldır”la, “Takviye yap” aşamalarının bağlantısını kuran “Diplomasiyi sürdür” aşaması, Türkiye’nin direnci nedeniyle oluşmayınca, yani TBMM, ABD’ye tezkere vermeyince, Pentagon’un stratejisi “çığ etkisi” yaratamadı. Yani, gittikçe büyüyemedi, günler ilerledikçe “şok ve dehşet” etkisi yaratamadı.
“Şok ve Dehşet”, Pentagon’un kamuoyuna resmî olarak duyurduğu ilk vuruşunun ismi ve “Yuvarlanarak başla” stratejisinin birinci aşamasıydı. Pentagon, “şok ve dehşet”le, Iraklı muhalifleri ve ara güçleri, Saddam Hüseyin’in arkasından çekmeyi hesaplıyordu.

ABD BASINI, STATEJİYİ SORGULADI
ABD’nin Irak’a saldırısı, günler ilerledikçe sonuç almaktan uzak olduğu yorumlarına yol açtı. ABD basınına yansıyan eleştiriler, bir bakıma, ABD merkezî kurumlarının değerlendirmesini yansıtıyordu. “Yuvarlanarak başla” stratejisi New York Times ve Washington Post gibi, ABD merkezî kurumlarına yakınlığıyla bilinen gazetelerde sorgulandı. 24 Mart günlü New York Times gazetesinde, “Savaşın ilk günleri kolay geçti ve savaşın temiz olacağı, az kayıp verileceği sanıldı. Hafta sonunda ise muharebe meydanında, ölümler, insan hataları ve başka trajedilerle karşılaşıldı” ifadesi kullanıldı. Gazetede, Amerikan askerlerinin esir düşmesi, birliklerin yeterince güvenlik önlemi almadan hızla ilerlemesinin bir sonucu olarak değerlendirildi. New York Times, izlenen ABD stratejisine ilişkin şüphelerini şöyle dile getirdi: “Önümüzdeki günler, nispeten küçük birliklerin müthiş bir hava gücü takviyesiyle ilerlemesinin iyi bir karar olup olmadığını gösterecek.”
24 Mart tarihli Washington Post gazetesinde de benzer tedirginlikler dile getirildi: “Pentagon yetkilileri, ABD birliklerinin en azından güney Irak’ta Şiiler tarafından kurtarıcı gözüyle görüleceğini düşünüyorlardı ve askerî stratejiyi bu bakış açısıyla hazırlamışlardı.” Gazete, Irak kuvvetlerinin, Amerikan tarafında ağır kayıplara neden olarak, Pentagon’un stratejisini boşa çıkardığını yazdı.

“HAVA BOMBARDIMANI PES ETTİREMEDİ”
26 Mart tarihli New York Times gazetesinde de, stratejinin ilk aşaması olan “şok ve dehşet”in yaratılamadığı, “Hava bombardımanı pes ettiremedi” başlıklı haber-analizde ele alındı. ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Richard Myers, Pentagon’un şiddetli öncü hava bombardımanıyla Irak Hükümeti’ni çabucak şok etme stratejisinin istenildiği kadar iyi işlemediğini söyledi.
Haber-analizde, General Myers’ın 3 hafta önce “ABD ordusu, öylesine bir şok indirecek ki Irak rejimi sonun kaçınılmaz olduğunu hemen anlayacak” dediği, ancak hâlâ Irak liderinin cephe komutanlarına emirler gönderebildiği ve ABD’li komutanların pek çoğunun da Irak’ta toplu teslim olma işaretlerinin henüz görülmediğini itiraf ettikleri belirtildi. New York Times’a açıklama yapan Hava Kuvvetleri uzmanları, Pentagon’un yürütmekte olduğu hava bombardımanı sürecinin kısa zamanda bir teslim olma durumu yaratmayacağını belirtiyorlar. “Şok ve dehşet taktiğinden öğreneceğimiz ana sonuç başarılı olmadığı sonucudur” diyen Chicago Üniversitesi profesörlerinden Robert A. Pape, “Bombardımanın, Saddam Hüseyin’in arkasından destek çektiremediğine” dikkat çekti.
Uluslararası haber ajansları da, ABD saldırısının ilerleyen günlerinde, “Amerikalılar ve İngilizlerin, aradan bir hafta geçtikten sonra, Irak’taki savaşın kısa süreceği ve kolay olacağına ilişkin hayalleri suya düştü. Zira, geçen süre zarfında Saddam Hüseyin yok edilemedi, Baas rejimi ayakta duruyor… Dahası Bağdat’ta cereyan edecek muharebede verilmesi kaçınılmaz görünen ağır kayıpların korkusu yüreklerde yer etmeye başladı…” yorumlarında bulundular.

ABD, “ŞOK ve DEHŞET” YARATAMADI
AFP Ajansı, 26 Mart günlü bu yorumunu, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld’in “Henüz sona değil, başa daha yakınız” itirafına dayandırdı.
Rumsfeld, 25 Mart’ta yaptığı basın toplantısında, Iraklılara, ABD ve İngiliz askerlerinin yardımı ulaşıncaya kadar Saddam Hüseyin rejimine karşı ayaklanmamalarını tavsiye etti. Oysa, “Yuvarlanarak başla” stratejisinin ilk aşaması olan “Şok ve dehşet” vuruşuyla, ABD, muhalifleri ayaklandırmayı ve ara güçleri Saddam Hüseyin’den ayırmayı planlıyordu. Stratejinin yanlışlığı nedeniyle, muzaffer bir komutandan uzak bir ruh haliyle yüzlerce kameranın karşısına geçen ABD’nin bir numaralı askeri, “Baş etmeye hazır olmadıkça, isyana teşvik etme konusunda gönülsüzüm” diyordu.

TÜRKİYE’NİN ROLÜ
Bu açıklama, aslında, ABD açısından nihai sonun da göstergesi. Siyasi stratejinin yanlışlığı, mecburen askerî strateji yanlışlığına da dönüştü ve “Kıbrıs’tan Orta Asya’ya kadar tüm coğrafyayı yeniden biçimlendirme” amacında bulunan “tek süper güç ABD”, daha Irak’ta bile stratejisinin yanlışlığıyla yüzleşti. ABD’nin yeni savunma konsepti olan “Bush Doktrini” Irak’ın bile çok kolay aşılamayacağı gerçeğiyle tanıştı. Etnik ve mikro milliyetler temelinde Yugoslavya’yı parçalama siyaseti, Ortadoğu’da kayaya çarpmış ve bölge ülkelerinin izlediği ulus devleti savunma siyaseti, yeni nesnel ittifaklar yaratmıştı.
Irak, güçlü bir savunma kurarak ve “halkı ordulaştırarak”, Pentagon stratejisinin ilk aşamasını başarısızlığa uğrattı. Bunun yanında, Türkiye de, ABD’ye direnerek stratejinin aşamaları arasındaki bağı kopardı. 20. yüzyılın başında dünyanın tarihini değiştiren ülke Türkiye, 21. yüzyılın başında da bu misyonunu, ABD’ye kuzey cephesi açtırmayıp, Pentagon’un stratejisinin başarısız olmasını sağlayarak yerine getirdi. Kaldı ki, “Şok ve dehşet” yaratılamaması bir yana, Türkiye ve diğer bölge ülkelerinin izlediği çizgi sonucunda, Iraklı muhalifler, Irak merkezî hükümetinin etrafında mevzilenmeye bile başladılar. Başta Şiiler olmak üzere, Türkmenler ve Kürtler de, Irak merkezî hükümetiyle birlikte ABD’ye karşı savaşıyor. Öyle ki, ABD’nin “Kukla Devlet” için görev verdiği aşiretler bile, Türkiye’nin kararlılığı karşısında, “biz yokuz” demek zorunda kaldılar.
Pentagon, şimdi bu stratejiyi nasıl düzelteceğini tartışıyor. Stratejiyi taktiklerle düzeltmek mümkün olmamakla birlikte, ABD, Irak engelini aşmak için her türlü yolu deneyecektir. Bu yollardan biri de, zayıf bir ihtimal olmakla beraber, ABD’nin nükleer silahlara başvurabileceğidir. ABD, stratejiyi devam ettirebilmek için kuzey cephesine muhtaç. Havadan indirme yaparak, Irak’ın kuzeyinde yeterli yığınak yapması mümkün görünmeyen ABD’nin, kuzey cephesi açabilmek için, Türkiye’ye yeniden bastırabileceğine işaret ediliyor. Türkiye’nin kararlılığının nasıl aşılacağı ise ABD açısından en büyük sorun olmaya devam ediyor…