Rusya, ABD ve Ukrayna arasında yapılan üçlü görüşmenin içeriği, Ukrayna savaşına çözüm bulmanın ötesinde, Avrupa güvenlik mimarisini oluşturma ve Rusya-Atlantik ilişkilerini düzenleme iddiası taşıyor. 

Meselenin bu çapta ve boyutta ele alınması, haliyle Rusya-Ukrayna savaşının esasıyla ilgili. Zira başından beri belirttiğimiz gibi, birincisi bu savaş Ukrayna-Rusya savaşı değil, ABD-Rusya, hatta Atlantik-Rusya savaşıdır; ikincisi bu savaşın nedeni NATO’nun genişlemesinin artık Rusya açısından son sınıra gelmiş olmasıdır.

Baltık-Karadeniz hattının güvenliği

Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de yapılan üçlü görüşmelere dair Moskova teklifleri Alman Bild gazetesine yansıdı. Buna göre Rusya sadece Ukrayna’ya değil, hatta ABD’ye de değil, Avrupa ile birlikte tüm Atlantik dünyasına şu 7 şartı sunuyor:

1) Estonya, Letonya ve Litvanya’da NATO askeri üslerinin kurulmasının yasaklanması.

2) Finlandiya’nın NATO üyeliğinden ayrılarak önceki statüsüne dönmesi.

3) Ukrayna’nın kalıcı olarak tarafsız kalması, askeri blokların dışında yer alması, NATO’ya katılmaması ama AB’ye katılma olasılığının açık bulunması.

4) Rusya kontrolüne geçen topraklara ek olarak, Donetsk ve Luhansk bölgelerine ait olan Ukrayna kontrolündeki toprakların da Rusya’ya devredilmesi.

5) Ukrayna’nın Karadeniz’deki Odessa ve Mikolayiv limanlarının askerden arındırılması.

6) Karadeniz ve Baltık Denizi’nde serbest deniz ulaşımının güvence altına alınması.

7) Moldova’nın askeri bloklara katılmaması. (Bild, AA, 13.11.2026)

Avrupa’ya güvenlik düzeni teklifi

Rusya bu şartların karşılığında Atlantik’e Belarus’ta konuşlandırdığı nükleer silahları geri çekmeyi ve bu ülkeye orta menzilli füze yerleştirmemeyi teklif ediyor. 

Ayrıca Rusya, Transdinyester’den askerlerini çekmeyi teklif ederek; Molodova’nın ana toprakları, Transdinyester bölgesi ile Gagavuzya’dan oluşan federal bir cumhuriyet kurulmasını öngörüyor. Ancak Moldova’nın AB’ye katılması durumunda Transdinyester ve Gagavuzya’ya bağımsızlık referandumu hakkı verilmesi şartıyla… 

Görüldüğü üzere Rusya’nın şartları, Ukrayna’nın ötesinde, Doğu Avrupa’nın kuzeyden güneye karada, havada ve denizde güvenlikleştirilmesini içeriyor. Bu, temelde Moskova’nın Brüksel’e “güvenlik mimarisi” teklifi aslında. Baltık’tan Karadeniz’e inen “demir perde”nin kaldırılarak Rusya’nın da dahil olduğu bir güvenlik düzeni… 

Masadaki İran füzeleri

Aslında bu tablo, Zelenski ve oligarklar hariç herkesin işine gelebilecek bir tablo. Rusya, Atlantik’in kendisini çevrelemesinin karşılığı olarak tampon bölge kazanmış olacak. Avrupa, kendisini aslında Washington’un soktuğu bir güvenlik, siyaset ve ekonomi krizinden çıkma fırsatı bulmuş olacak. ABD, Ukrayna’ya yapılan yığınağa rağmen Rusya’ya geri adım attıramadığı gerçeğini kabul ederek, küresel liderliğini tırpanlayan büyük bir sorundan sıyrılmış olacak. Ukraynalılar da neo-Nazi yönetiminden ve Atlantik-Rusya savaşına piyon edilmekten kurtulacaklar.

Rusya’nın şartları Atiantik için ne kadar ağır? Washington ve Brüksel bu şartların ne kadarını kabul edebilir? Moskova hangi maddelerde geri adım atar? Bunları müzakerelerle birlikte görmeye başlayacağız ama Putin’in masaya bu kadar güçlü bir elle oturabilmesini sağlayan faktörlerden birinin de İran füzeleri olduğunu önemle belirtelim.

Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
14 Kasım 2026