Archive for category Politika Yazıları
NATO’nun hedefi: Karadeniz
Posted by Mehmet Ali Güller in Cumhuriyet Gazetesi, Politika Yazıları on 09/04/2019
NATO’nun 70. yıldönümünde toplanan 29 ülkenin dışişleri bakanları, ortak bir açıklamayla Rusya’yı hedef aldı.
Rusya’nın “en büyük risk” ilan edildiği açıklama ile NATO yeni dönemde Karadeniz’i mücadele alanı olarak belirledi.
Nitekim toplantı öncesinde ABD Dışişleri, Rusya’ya karşı Karadeniz’de bir “önlem paketi” kabul edeceklerini açıklamıştı.
Pompeo’nun işaret ettiği cepheler
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun şu açıklaması, hangi cephelerde yoğunlaşacaklarının işaretlerini veriyor:
“Vladimir Putin emperyalizmin karanlık hayallerini güdüyor. Gürcistan ve Ukrayna’yı ilhak etmesi, Suriye’ye ve şimdi Venezuela’ya karışması bunun kanıtı. İttifakımızı bölmek ve demokratik kararlılığımızı zayıflatmak istiyor.”
Oysa Gürcistan ve Ukrayna’yı, Rusya’ya karşı kullanmak üzere ilhak eden ABD’ydi. ABD Başkanı Barack Obama’nın Ukrayna’daki iktidar değişiminde nasıl rol aldıklarına dair itiraf gibi açıklaması ortada: “Putin, Maydan protestoları ile Ukrayna’da yönetimin değişiminde bizim aracı olmamıza hazırlıksız yakalandı.” (3 Şubat 2015’te CNN’e verdiği röportaj)
Suriye ve Venezuela’ya karışan ise Rusya değil, ABD! ABD Suriye’yi parçalamak üzere bu ülkeye saldırdı, iç savaş çıkarttı; Venezuela’da ise bir süredir iktidarı değiştirmeye çalışıyor.
Rusya’nın pozisyonu, Suriye ve Venezuela’da meşru hükümetlere destek vermek ve Ukrayna ile Gürcistan’da kendisini hedef alan ABD komplosuna karşı durmaktı.
ABD ile Rusya’nın stratejik çarpışması
SSCB’nin dağılmasıyla birlikte ABD, eski Sovyet cumhuriyetlerine yerleşerek Rusya’yı daha ileriden sıkıştırma stratejisi izlemişti. Bu amaçla Baltık ülkeleri ile Doğu Avrupa ülkelerini AB ve NATO’ya üye yaptı ve Rusya’yı batısından sıkıştırdı. Yine Orta Asya ve Kafkaslara yerleşmeye çalışarak Rusya’yı güneyinden de sıkıştırmaya çalıştı.
Özetle yaklaşık 30 yıldır ABD ile Rusya arasında stratejik bir çarpışma yaşanıyor.
Rusya ilk 20 yılında geri çekildiği bu çarpışmada, son 10 yılda atak yaparak ABD’yi durdurdu. Putin’in 2008’de Gürcistan’a müdahalesi, yeni bir dönemi de başlatmış oldu.
ABD’nin sonrasında gelen Suriye ve Ukrayna müdahaleleri de Rusya engelini tam olarak aşamadı.
Karadeniz’in kilidi Türkiye
Burada bizim için asıl önemli olan, ABD’nin Rusya’yı hedef alan stratejisi nedeniyle NATO’nun yeni dönemde Karadeniz’de hamle yapma kararı almış olmasının Türkiye’ye olacak etkisi…
Zira Karadeniz’in kilidi Türkiye: Ankara’nın Karadeniz’in kapısını NATO’ya açma ya da kilitleme gücü/pozisyonu var.
Türkiye çok uzun bir süredir Karadeniz’i ABD’ye “kilitleme” eğiliminde. ABD’nin Karadeniz kıyı ülkeleri Bulgaristan ile Romanya’yı 2004’te AB’ye, 2007’de NATO’ya üye yapması, o kilidi kırma hamlesiydi.
ABD diğer yandan Karadeniz’deki mevcut statükoya itiraz edip Karadeniz’in “kıyıdaş ülkelere ait” konumunu bozmaya çalışıyor. Bunun yolu ise öncelikle Montrö Sözleşmesi’ni delmek, ardından da yeni bir anlaşma yapmaktır. Sözleşme, bölge dışı devletlerin Karadeniz’de bulundurabileceği savaş gemilerinin toplamını 45 bin tonaj ve 21 günle sınırlamaktadır.
Karadeniz’de NATO’ya kırmızı ışık yakılmalı
Türkiye, şimdi NATO üyeliğinin de sorgulanması baskısıyla, Karadeniz’deki NATO varlığının artırılmasına yeşil ışık yakmaya zorlanıyor.
Ve AKP bunu NATO toplantısında, “biz NATO hedeflerine sıkı sıkıya bağlıyız” diyerek onaylıyor!
Ancak önemle belirtelim: Ankara’nın Karadeniz’de Rusya’yı sıkıntıya sokacak kararlara NATO üyeliği bağlamında destek vermesi, Rusya’dan önce, aslında ülkemizi olumsuz etkileyecektir!
Türkiye zaten Doğu Akdeniz’de bir büyük saldırı altındadır. Şimdi benzer bir cephenin Karadeniz’de açılmasına engel olmalıdır.
S-400 meselesini de, F-35 programını da, dahası NATO üyeliğini de bu çerçeve içinde yeniden ve bir bütün olarak ele almalıyız!
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet gazetesi
8 Nisan 2019
Doğu Akdeniz’de enerji savaşları
Posted by Mehmet Ali Güller in Cumhuriyet Gazetesi, Politika Yazıları on 02/04/2019
ABD Başkanı Donald Trump’ın, “İsrail’in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanıma” kararı, emperyalist haydutluğun son örneğidir.
Fakat önemle belirtelim; bu karar ABD için “stratejik savunmada taktik bir atak”tır, daha fazlası değildir. En güçlü olduğu dönemde bu kararı alamayan ABD’nin hamlesi, “Suriye’den geri çekilme” sürecinde başvurduğu bir taktiktir ve hedefleri şunlardır:
ABD’nin “güney enerji koridoru” planı
1. İsrail’in “saldırganlık güvenliği”ni sağlamak: ABD, Ortadoğu’daki jandarması İsrail’in Suriye ve Lübnan’a saldırı güzergâhı olan bu stratejik alanı kontrol altına almak istiyor.
2. İsrail’in Hayfa Limanı’nın güvenliğini sağlamak: Birincisi Doğu Akdeniz’deki doğalgaz rezervleri, ikincisi Katar doğalgazı ve üçüncüsü Kuzey Irak petrolleri, Hayfa Limanı’na stratejik önem kazandırıyor. ABD Golan kararıyla yeni bir enerji koridoru çiziyor.
İşte “Stratejik savunmada taktik atak” dememiz tam da bu nedenledir. ABD, Suriye’nin kuzeyinden Doğu Akdeniz’e bağlayamadığı enerji koridorunu, geri çekilerek güneyden, İsrail üzerinden Akdeniz’e bağlamak istemektedir.
Fakat, hegemonyası inişte bir ABD için, bunun bile olabilmesi zayıf ihtimaldir!
Ankara’nın atması gereken 3 adım
ABD, İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Mısır ve bazı AB ülkelerini yan yanan getiren Doğu Akdeniz doğalgazı, Kıbrıs sorunu üzerinden aynı zamanda Türkiye karşıtı bir cephe doğurdu.
AKP’nin yanlış dış politikaları bu süreçte Türkiye’yi hem yalnızlaştırdı hem de gelişmelere karşı şu 3 etkili adımı atmasını geciktirdi.
1. Ankara, İsrail’le anlaşmayı umarak açıklamaktan kaçındığı ve geciktiği, geciktiği için de etkisini yitirmeye başlayan Münhasır Ekonomik Bölge ilanı için artık harekete geçmeli!
2. Ankara, KKTC’yi yok sayan gelişmeler karşısında hızla aşamalı ve zamana yayılan bir “entegrasyon” süreci başlatmalıdır!
3. Ankara, Doğu Akdeniz’de çıkar birliği yapabileceği hızlı bir cephe inşasına başlamalıdır. Burada kilit önemde olan ülke, hem kara hem deniz komşumuz Suriye’dir. Ankara’nın bir an önce Şam’la masaya oturması ve anlaşması gerekmektedir!
Ayrıca Türkiye, Doğu Akdeniz’de ABD-İsrail-Yunanistan cephesine karşı denge sağlamak amacıyla Rusya ve Çin’le bu alanda anlaşmalar yapmalıdır.
Rusya ve Çin’le işbirliği zemini
a) Rusya’yla Doğu Akdeniz’de işbirliği yapmanın zemini vardır. Moskova’nın Atina karşıtı bir işbirliğine girebileceği en iyi zamandır; çünkü Moskova ile Atina Ukrayna Kilisesi nedeniyle karşı karşıya gelmiştir.
Üstelik ABD’nin Doğu Akdeniz’deki varlığı, Rusya’nın Suriye’deki Tartus Üssü’nü tehdit etmektedir.
b) Çin’in “Kuşak ve Yol İnisiyatifi” açısından Doğu Akdeniz kritik önemdedir. Hem Kara İpek Yolu olan Orta ve Güney Koridorlarının bitişiğidir, hem de Deniz İpek Yolu’nun güzergâhıdır.
AKP her ne kadar ABD baskısıyla Çin’in kazandığı Füze Savunma İhalesini iptal ederek, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Orta Koridorun uyumlulaştırılmasını zora soktuysa da, bunu telafi etme zemini vardır.
Özetleyelim: Çin’in Kara İpek Yolu’nun güzergahı, Rusya üzerinden Kuzey Koridoru, İran üzerinden Güney Koridoru şeklindedir. Çin, Türkiye ile de (Trans-Hazar) Orta Koridor Projesi için Mutabakat Muhtırası imzalamıştı. Hatta Projenin parçası olan Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı da 2017’de devreye girmişti. Ancak istenilen oranda ilerleme sağlanamadı. Dahası Çin Yunanistan’ın Pire Limanı’nı seçerek, Deniz İpek Yolu’nda da Türkiye’yi pas geçti.
Teknopark ve Ceyhan Limanı
Fakat iki tarafa da kazandıracak yeni bir işbirliği zemini vardır ve önerimiz şudur:
1. Çin, Adana-Ceyhan’da dev bir teknopark açabilir. Böylece Çin, bu teknoparkta montajlayacağı ürünlerini Avrupa pazarına kısa yoldan ulaştırabilir.
2. Çin, Ceyhan Limanı’nı Deniz İpek Yolu içinde önemli bir terminal olarak değerlendirebilir.
İskenderun havzasındaki bu işbirliği, hem Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji savaşlarında elini güçlendirecek, hem de Çin’e ekonomik kazanç ile stratejik derinlik kazandıracaktır.
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet gazetesi
1 Nisan 2019
ATLANTİK’İN DAVOS’U, ASYA’NIN BOAO’SU
Posted by Mehmet Ali Güller in CGTN Türk, Politika Yazıları on 30/03/2019
Davos’ta toplanan ve siyasetçileri, işadamlarını, akademisyenleri bir araya getiren Dünya Ekonomik Forumu, esas olarak Atlantik dünyasının forumuydu. Yeni bir dünya kurulurken, 2001’de, Asya’nın da benzer bir forumu ortaya çıktı: Boao Asya Forumu
Ve Boao Asya Forumu her yıl gelişti, Asya’yı aşıp diğer kıta ülkelerinde de katılımcıları çekti.
Serbest Ticareti Korumak
Bu yılki Boao Asya Forumu, 60’ın üzerinde ülkeden 2 binin üzerinde temsilcinin katılımıyla ve “ortak kader, ortak eylem, ortak kalkınma” ana temasıyla yapıldı.
Çin’in liderlik ettiği Asya Forumu’nun mesajı netti: ülkelerin kaderi ortaktı, ortak hareket ettikleri taktirde birlikte kalkınacaklardı…
Ki bu Çin Komünist Partisi’nin ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin de temel hedeflerinin bir özetiydi aslında: Çok taraflılık, serbest ticareti korumak ve ekonomik-siyasi bağları güçlendirmek.
Zira dünya artık ABD’nin Çin başta pek çok ülkeye küresel ticaret savaşı açtığı koşullar altında… ABD, serbest ticaret kurallarını yok sayıyor, gümrük duvarlarını yükseltiyor, ticaret açığı verdiği Çin ve AB ülkelerine karşı yaptırımlar uyguluyor, kısacası kendisinin liderlik ettiği ekonomik düzenin kurallarını yok sayıyor…
Serbest ticaretin korunmasını ise Çin savunuyor!
Beijing’in 5 Mesajı
Boao Asya Forumu işte bu şartlarda toplandı bu yıl.
Çin Başbakanı Li Keqiang, Forumun açılışında çok önemli mesajlar verdi:
1. Çin, serbest ve adil ticareti destekliyordu.
2. Çin BM ve DTÖ’de reform istiyor ama mevcut sistemi ortadan kaldırmadan; küresel yönetim ve küresel ticaret sitemini koruyarak…
3. Asya, küresel ekonomik büyümenin lokomotifi. Bu nedenle Asya’da barış ve istikrar kritik önemde. Barış ve istikrar için birincisi bölgesel entegrasyon sağlanmalı, ikincisi Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile diğer ülkelerin kalkınma stratejileri kaynaştırılmalı.
4. Çin, yabancı yatırımcılar için elverişli bir ortam oluşturacak. Bunun için yasal düzenleme yapılacak. Çinli ve yabancı şirketlerin eşitler olarak adil rekabet edebilmesi sağlanacak.
5. Çin’in büyüme oranı makul bir aralıkta korunacak.
Çin Asya’nın, Asya da Dünyanın Lokomotifi
Li Keqiang’ın mesajlarını, Çin Devlet Başkanı Şi Jinping’in AB turuyla birlikte değerlendirmek gerekir. Zira ABD’nin tehditlerine rağmen Çin’in İpek Yolu Projesine ortak olan AB ülkeleri sayısı artıyor, üstelik bu ortaklığa ilk G7 üyesi olarak İtalya da dahil oldu.
Almanya ve Fransa ise, biraz da ABD tehditlerinin etkisiyle, Çin’le ilişkinin düzeyini kontrollü ilerletmek istiyor.
Brüksel öncelikle Beijing’le ticari ilişkilerde “mütekabiliyet” arıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, bu nedenle Şi Jinping’den, Avrupa’nın Çinli şirketlere verdiği piyasalara erişim düzeyinin aynısının Çin devleti tarafından Avrupalı şirketlere sağlanmasını talep etti.
Şi Jinping’in Angela Merkel ve Emmanuel Macron’a verdiği mesaj ise açık ve yalın: “Şüpheleri bir kenara bırakın, birlikte ilerleyelim.”
Sonuç olarak AB, ABD tehditlerine rağmen Çin’le yakınlaşıyor ve bu ABD için tam bir kâbus…
Hem Şi Jinping’in AB turundan hem de Boao Asya Forumu’ndan çıkan esas sonuç ise şu: Çin Asya’ya, Asya da dünyaya lokomotiflik yapıyor…
Mehmet Ali Güller
CRI Türk
28 Mart 2018
http://www.criturk.com/haber/ozel-haber/atlantikin-davosu-asyanin-boaosu-85034
Atlantik’i bölen 4 sorun
Posted by Mehmet Ali Güller in Politika Yazıları on 26/03/2019
ABD Başkanı Donald Trump’ın “önce Amerika” stratejisi, kritik konularda ABD ile AB’yi karşı karşıya getiriyor. Bu gerçeği görmek, “yeni bir dünyanın kurulmakta olduğunu” bilmeyi ve ona göre konumlanmayı gerektirdiği için önemlidir.
Sıcaklığına göre ABD ile AB’yi karşı karşıya getiren ve Atlantik’i bölen konuları inceleyelim:
1. ABD’nin Kudüs ve Golan kararı
Trump, “ABD için İsrail’in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanımanın zamanı geldi” dedi. Kuşkusuz bu açıklama bir yönüyle ABD ve İsrail iç politikası gereği Trump ile Netanyahu’nun birbirine karşılıklı desteğiyle ilgilidir ama bundan çok daha fazlasıdır!
Trump’ın Golan Tepeleri açıklamasını, Kudüs kararıyla birlikte okumak gerekir. Trump 1,5 yıl önce Kudüs’ü İsrail’i başkenti olarak tanıdığını açıklamış, ardından yaklaşık 6 ay sonra büyükelçiliğini Kudüs’e taşımıştı. Bu taşınma işinin ardından da İsrail Parlamentosu Kudüs’ü dünya Yahudilerinin ebedi başkenti ilan etmişti.
Üstelik ABD bu süreçte İsrail-Suudi Arabistan ittifakı oluşturmuş ve “yüzyılın anlaşması” öncesi Arapları ikiye bölmüş ve İran’a karşı bir cephe oluşturmaya başlamıştı.
AB, ABD’nin bu kararına tümden karşı. AB sözcülüğünden Avrupa Komisyonu Başkanına, tüm AB organları Trump’ın açıklamasına tepki gösterdi ve “İsrail’in Golan Tepeleri’ndeki egemenliğini tanımadıklarının” altını çizdi.
2. AB İpek Yolu’nun ortağı
İtalya, Roma’yı ziyaret eden Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile İpek Yolu projesi (Kuşak ve Yol inisiyatifi) kapsamında çok önemli anlaşmalar imzaladı. 7 milyar avroluk değeri olan ve dolaylı etkileriyle 22 milyar avroya çıkabilecek anlaşma, Çin-AB ilişkileri açısından çok önemli.
ABD’nin karşı çıktığı Çin’in İpek Yolu Projesine bugüne kadar 15 kadar AB ülkesi destek vermişti. İtalya’nın katılması ayrı bir değer taşıyor. Böylece hem AB’nin en büyük 3. ekonomisi, hem de ilk defa bir G7 üyesi Çin projesine dahil olmuş oldu.
Almanya ve Fransa’nın da zamanla projeye dahil olacağı öngörülüyor. Eski İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini’nin saptaması dikkat çekici: “Diğer AB ülkeleri de Çin projesinde yer almak isteyebilirler, çünkü bugünlerde Avrupa ülkeleri daha bağımsız politikalar izliyor ve Amerikalı müttefiklerinin isteklerini takip etmek konusunda eskiye nazaran daha olumsuz bir yönelime sahip.”
3. AB’nin İran’la ticaret kararı
AB, Trump’ın İran’la varılan anlaşmadan tek taraflı çıkmasına da, sonrasında Washington’un Tahran’ı ambargolarla ekonomik kuşatmaya almasına da cepheden karşı çıktı. Öyle ki, Almanya, Fransa ve İngiltere ABD’nin yaptırım kararlarını devre dışı bırakarak İran’la ticareti sürdürebilmek için bir “ortak ödeme mekanizması (Instex)” bile kurdu.
4. Almanya-Rusya enerji işbirliği
ABD, Almanya’nın Rusya ile imzaladığı Kuzey Akım-2 projesini engellemek için çok uğraştı. ABD Enerji Bakanı Rick Perry, açık açık “projeye karşı mücadele ettiklerini” ilan etti.
Konu NATO Zirvesinde Trump ile Angela Merkel’in atışmasına kadar vardı. Almanya Şansölyesi Merkel, “Almanya tümüyle Rusya tarafından kontrol ediliyor” diyen Trump’a “ülkesinin aldığı kararlarda bağımsız bir yol izlediğini” söyledi.
Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Mass ise “ABD’nin tutsağı olmadıklarını” ilan etti!
Sonuç
AB ülkeleri bir süredir “ABD’den bağımsız hareket etme eğilimi” gösteriyordu. Trump’ın “önce Amerika” stratejisi gereği, pek çok ülkeye olduğu gibi müttefiki AB’ye de “küresel ticaret savaşı” açması, bu eğilimi güçlendirdi.
Yukarıda özetlediğimiz 4 “ayrışma konusu”, yeni bir sürece işaret ediyor. Öyle ki, artık Berlin ve Paris, ABD’den bağımsız bir Avrupa Ordusu kurulmasını bile gündemlerine aldılar.
Kısacası, “yeni bir dünya”, “çok merkezli bir dünya” kuruluyor…
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet gazetesi
25 Mart 2019
İpek Yolu’nun iki düğümü: Sincan ve Keşmir
Posted by Mehmet Ali Güller in Cumhuriyet Gazetesi, Politika Yazıları on 20/03/2019
ABD’ye yön veren kurumların iki temel tespiti var:
- Çin ve Rusya, ABD’ye karşı ittifak halinde.
Örneğin ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Dan Coats Ocak 2019’da Senato İstihbarat Komisyonu’nu bilgilendirirken şöyle diyor: “Çin ve Rusya, hiç olmadığı kadar ABD’ye karşı birleşmiş durumda.”
- ABD, Çin-Rusya ittifakını ancak Hindistan’ı yanına çekerek dengeleyebilir.
Çünkü Pentagon adına savaş simülasyonu yapan RAND’ın uzmanı David Ochmanek’in açıkladığı sonuç ortada: “ABD, Rusya ve Çin’le gireceği nükleer olmayan savaştan galip çıkamaz.”
ABD’nin Kabusu: Kuşak ve Yol İnisiyatifi
ABD, Çin’in Afrika ve Avrupa’ya uzanan kara ve deniz ipek yollarını, küresel liderliğine meydan okuyan en önemli proje olarak görüyor. Zira Çin’in “kuşak ve yol inisiyatifi” sadece 2 trilyon hacimli dev bir ekonomi projesi değil, aynı zamanda ABD’nin geleneksel müttefiki Avrupa’yı Asya-Pasifik’e bağlayan bir siyasal hat…
ABD, “kuşak ve yol inisiyatifi”ni boğmak için planlamalar yapıyor. Hedefi şu: Çin’i bölgesine sıkıştırmak…
ABD’nin bu hedefi gerçekleştirmek için izleyeceği strateji, projeyi kesmek için en ileriden geriye doğru belirlediği üç hatta dayanıyor:
İlk hat, deniz İpek Yolu’nu güney Çin Denizi’nde, kara ipek yolunu Orta Asya’da kesmek.
Bu olmadığı taktirde, ikinci hat Ortadoğu üçüncü hat Balkanlar olacak.
Çin-Pakistan Ekonomi Koridoru
Çin’in ABD’nin bu planlamasına karşı geliştirdiği çok önemli bir hamlesi var: Çin-Pakistan Ekonomi Koridoru.
Çin’in İran’dan petrol alan bir tankeri, Basra Körfezi’nden çıktıktan sonra Hint Okyanusu’ndan ve Malaka Boğazı’ndan geçerek Çin’e ulaşacak. Malezya ve Endonezya arasında bulunan Malaka Boğazı ise büyük oranda ABD deniz kuvvetlerinin denetimi altında…
Yani olağanüstü bir durumda ABD, Malaka Boğazı’nı kapatarak Çin’e büyük zarar verebilecek.
Çin, Basra Körfezi’ne çok yakın bir noktada olan Pakistan’in Gwadar Limanı’nı kiralayarak ve Gwadar’ı karadan Kaşgar eyaletine bağlayarak, hem yolu kısaltmakta hem de engelleri bypas etmektedir.
Çin’in Pakistan’a komşu olan bölgesi Kaşgar, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin batısında bulunmaktadır.
Keşmiş ise Çin, Hindistan ve Pakistan’ı birleştiren bir coğrafyadır. Hem kuzeydeki Pakistan Keşmiş’i, hem de güneydeki Hindistan Keşmir’i Çin’in komşusudur; Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi ile Tibet Özerk Bölgesi’ne komşulardır.
Sincan’da Yalan Kampanyası, Keşmir’de Terör
Birkaç aydır ABD merkezli kampanyalarla Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Uygurlulara zulüm yaptığı propaganda edilmekte. Sanatçı Abdürrehim Heyit’in Çin’de öldürüldüğü gibi yalan haberlerle Türkiye-Çin ilişkileri dinamitlenmeye çalışılmakta ve Çin’in Uygurlara ibadetlerini yasakladığı gibi yalanlarla İslam dünyası Çin’e karşı kışkırtılmaktadır.
Tüm bunlar yaşanırken, üstüne Keşmir’de 14 Şubat 2019’da büyük bir kışkırtma oldu: Ceyş-i Muhammed örgütünün üstlendiği saldırıda, 46 Hint askeri öldü. Bu da Hindistan ile Pakistan’ı karşı karşıya getirdi, iki orduyu alarma geçirdi.
Peki Sincan ve Keşmir’de ortaya çıkan karışıklıklar kimi etkilemektedir? Sincan’daki ayrılıkçı faaliyet Çin’i zora sokuyor. Keşmir’deki kışkırtma ise Hindistan ile Pakistan’ı karşı karşıya getiriyor ve Pakistan’la stratejik ortaklığı nedeniyle, Çin ile Hindistan ilişkisini de olumsuz etkiliyor.
Peki Çin’deki karışıklık ve Çin ile Hindistan ilişkisinin bozulması kime yarıyor? ABD!
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet gazetesi
18 Mart 2019
S-400, Türk-Amerikan ilişkilerine eşitlik getirir
Posted by Mehmet Ali Güller in Cumhuriyet Gazetesi, Politika Yazıları on 12/03/2019
ABD’den tehditler yükseldikçe şu soruyu daha çok duyuyoruz: “S-400’ler Türk-Amerikan ilişkilerinde kırılmaya, kopmaya yol açar mı?”
Aslında doğru soru şudur: “Türk-Amerikan ilişkileri yolunda mı ki, S-400’ler nedeniyle bozulsun?”
ABD’nin PKK/PYD’ye silah yardımı, Suriye’nin kuzeyinde PYD özerk bölgesi kurma hedefi, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki pozisyonu, “Ermeni soykırımı iddiası”nı sopa gibi kullanması, belli ürünlerde ekonomik yaptırım uygulaması, CIA-FETÖ ilişkisi… Bunlar “kırılma” yaratacak sorunlar değil mi?
S-400’lerin avantajları
Peki Türkiye ABD tehdidine rağmen neden S-400 almalı?
1. S-400’ler uçak ve füze varma menzilinden radar kapasitesine kadar hemen her alanda Patriotlardan daha üstün olduğu için.
2. S-400’ler Patriotlara göre daha ekonomik olduğu için.
3. S-400 anlaşması Türkiye’ye teknoloji transferi olanağı sağladığı için.
Bunlar elbette S-400’lerin teknik avantajlarıdır. Fakat daha önemlisi S-400’lerin “silahlanma politikasında” sağlayacağı avantajlarıdır:
1. S-400’ler ile ABD’ye silah bağımlılığına son verilir.
2. Silah envanterimizde çeşitlilik sağlanır.
3. S-400’lerin teknoloji transferi olanağı “milli füze savunma sistemi” kurmamızı sağlar.
F-35, havada ABD’ye tam bağımlılıktır
Peki ABD’nin “S-400 alırsanız F-35 programından çıkarırız” tehdidi Türkiye’yi büyük sıkıntıya sokar mı?
Sokmaz. Tersine, şu üç sonucu nedeniyle asıl F-35 programında kalırsa büyük sıkıntıya girer:
1. F-35 ile milli lojistik sistemimiz Lockheed Martin’in, yani sonuçta ABD’nin kontrolünde olacaktır.
2. F-35 ile ABD’ye bağımlılık artacaktır. Türkiye şu anda bile hava kuvvetlerinde ABD’ye %90 oranında bağımlıyken, F-35 ile %100 bağımlı olacaktır.
3. Milli uçak projemiz baltalanacaktır.
Bu üç maddeye bakarak, Türkiye’nin F-35 programının dışında kalması, tersine, “orta ve uzun vadede çok sağlıklı sonuçlar doğurur” diyebiliriz. Türkiye, havada da, denizdeki MİLGEM projeleri gibi projelerle bağımlılığı kırar…
Yeri gelmişken belirtelim: Havacılardan aldığımız bilgiye göre, S-400 ile F-35’ler arasında öyle ABD’nin iddia ettiği gibi bir uyum sorunu da olmaz. Zira Türkiye’deki S-400’ler diğer S-400’lerle entegre olmayacak; yerli yazılımla çalışacak, kendi radarı, kendi tespit ve takip sistemi olacak.
S-400’lerin iki siyasi sonucu
Ve asıl önemlisi S-400 almanın ortaya çıkaracağı siyasi sonuçlardır:
1. S-400 almak, öyle iddia edildiği gibi ABD’yle ipleri kopartmaz; tersine Türk-Amerikan ilişkilerinde eşit ve dengeli bir ilişki oluşur.
2. S-400’ler Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkilerin seviyesini yükseltir.
Bunun da iki önemli sonucu olur: Birincisi Astana Formatı kurumsallaşır, ikincisi Türkiye’nin “bölge merkezli dış politika” uygulamasının koşulları ortaya çıkar.
AKP’nin iki tarafı memnun etme düşüncesi
Bize göre, aslında ihaleyi ilk kazanan Çin füzesi Türkiye’ye sağlayacağı olanaklar bakımından en iyi seçenekti. AKP hükümeti, ABD baskısı nedeniyle Çin’in kazandığı ihaleyi 1,5 sene sonra iptal etti.
Aynı baskı, AKP’yi son dakikada S-400’lerden de vazgeçirebilir mi? Elbette olası, tabi bu kez şartlar biraz daha farklı…
AKP 31 Mart sonrasında iki tarafı da, hem ABD’yi, hem Rusya’yı memnun edecek bir çözüm arıyor. Ankara’da konuşulan senaryolardan biri, AKP’nin tipik Yeni-Abülhamitçi çizgisine uyar nitelikte: AKP S-400’leri alacak, ama kurmayacak!
İşte bu olabilecek en kötü seçenektir: Zira iki tarafı da memnun etmez, tersine Türkiye’yi iki tarafla da sıkıntıya sokar; ABD’ye bağımlılığı artırır, Rusya’yla karşı karşıya getirir, Astana sürecini baltalar…
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
11 Mart 2019
Amerikan Hegemonyasının Sonu
Posted by Mehmet Ali Güller in Cumhuriyet Gazetesi, Politika Yazıları on 05/03/2019
Türkiye’de güçlü bir “ABD yenilmez, ABD gerilemez” fikri var. Oysa bu ABD için artık bir gerçeklik; yıkılmaz denilen Roma İmparatorluğu’nun ve Britanya İmparatorluğu’nun yıkıldığı gibi ABD emperyalizmi de yıkılacaktır!
Kaldı ki ABD’de başta politikacılar ve akademisyenler olmak üzere pek çok kesim bu gerçekliği saptamış ve ötesinde, bu gerilemeye çözüm aramaktadırlar.
Sentez strateji: Trump
ABD’nin gerilediği gerçeği aslında yeni de değil. Hatta son 15 yıldır, ABD bu gerilemeye çözüm arıyor. Egemen sınıfın temsilcilerinin iki temel görüşü ortaya çıktı bu tartışmalardan: Birincisi, ABD’nin geri çekilmesi ve ileride yeniden atak yapmak üzere içeride güç biriktirmesi. İkincisi ise ABD’nin gerilemeye rağmen hâlâ en büyük askeri güç olmasından hareketle ve yangından en az etkilenecek ülke olacağı düşüncesiyle, geri çekilmeyip yangınlar çıkarması…
Obama‘nın iki dönemi, bu iki görüşün çarpışmaları dönemiydi.
Trump ise bu iki görüşün çarpışmasının sentezi olarak başkan oldu; öyle iddia edildiği gibi tesadüfen seçilmiş, tabansız, egemen sınıfa dayanmayan biri değil yani…
Ve Trump da o sentezi “önce Amerika” özetli stratejisiyle ilan etti.
Gerileyen büyük güç doktrini
ABD’nin dünya hegemonu konumundan büyük güç konumuna gerilediği, ama büyük güçler arasında birinci olduğu esasına göre belirlenen doktrin, “dünya düzeni” kurucu rolünden çekilme doktrini olarak da değerlendirilebilir.
Nitekim doktrin küreselleşme karşıtı içeriğiyle dikkat çekmektedir. ABD bu doktrinle, kendi kurduğu düzenin artık kendisine değil, Çin başta olmak üzere rakiplerine yaradığını düşünerek, neo-liberal küresel sistem karşıtı bir taktik pozisyon alacağını göstermektedir Serbest piyasa ekonomisine karşı çıkmak, gümrük duvarlarını yükseltmek, Dünya Ticaret Örgütü’nden NATO’ya kadar pek çok uluslararası örgütün yapısını sorgulamak gibi…
Bununla birlikte Trump doktrini, ABD’nin gelecekte er geç Çin ile çatışmak zorunda kalacağının da işaretini vermektedir. Önceki doktrinlerde ABD Çin’i stratejik rakip olarak ilan etmişken, ilk kez bu doktrinde Çin’i “meydan okuyan stratejik rakip” kategorisine yükseltmiştir. Keza Rusya da Çin ile birlikte “Amerikan gücüne, güvenliğine ve zenginliğine meydan okuyan stratejik rakip” olarak değerlendiriliyor.
Yeni bir dünya kuruluyor
Önümüzdeki yıllar şu beş büyük kuvvetin güç mücadelesine sahne olacak: ABD, Çin, AB, Rusya ve Hindistan. Ve bu çarpışmanın sonucunda da yeni bir dünya kurulacak…
Hatta ABD-Çin küresel ticaret çarpışması nedeniyle o dünya zaten kuruluyor: Çin bir yandan ABD’nin kurduğu kurumlardaki ağırlığını artırıyor, diğer yandan da o kurumların karşısına liderliğini yaptığı alternatiflerini koyuyor.
Yani Çin bir yandan payını artırarak IMF ve Dünya Bankası yönetiminde ağırlık kazanıyor ama bir yandan da bunların karşısına BRICS Yeni Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası gibi seçenekler çıkarıyor.
Amerikan rüyası bitti
Artık dünya bu büyük değişime göre konumlanıyor. Örneğin AB içindeki kimi ülkelerin İran nedeniyle ABD’yle karşı karşıya gelmesi; örneğin Almanya’nın ABD’ye rağmen Rusya’yla Kuzey Akım-2 projesine girmesi…
Kuşkusuz ABD hâlâ büyük güçtür; stratejik savunma dönemine girse de, zaman zaman, şimdi Venezuela’da olduğu gibi, taktik ataklar yapacaktır. Ancak taktik ataklar, stratejik savunma pozisyonunu değiştirmeyecektir!
Dolayısıyla şimdi başta Türkiye olmak üzere bölgemizdeki her devlet, her millet, her halk, her parti bu büyük gerçeğe göre konumlanmalıdır!
Yeni bir dünya kurulurken, eski dünyanın şampiyonuyla ittifak yapmakta ısrar edenler kaybedecektir. Zira Amerikan rüyası bitti, “küçük Amerika” hayali sona erdi!
İşte bu hayalin bittiğini resmi ABD belgelerine dayanarak Kırmızı Kedi Yayınevi’nden çıkan son kitabım Amerikan Hegemonyasının Sonu’nda anlattım: 5 büyük gücün 6 kıtadaki çarpışmasını, Türkiye’nin etrafındaki coğrafyada sürmekte olan kıran kırana mücadeleyi bu bağlamda inceledim.
Artık top siz değerli okurlarımızda: Eleştiri ve görüşlerini bekliyorum…
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
4 Şubat 2019
S-400: ABD’ye bağımlılığın panzehri
Posted by Mehmet Ali Güller in Politika Yazıları on 26/02/2019
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ile Genelkurmay Başkanı Org. Yaşar Güler’in Washington temaslarının hemen öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bir telefon görüşmesi yaptı.
Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre “iki lider, ABD’nin Suriye’den çekilme kararının müşterek çıkarlara uygun olarak ve ortak hedeflerine zarar vermeyecek şekilde uygulanması hususunda mutabık kalmıştı.”
Türkiye ile ABD’nin Suriye’de ne gibi müşterek çıkarı ve orta hedefi olduğu elbette tartışmalıdır ancak bundan daha önemlisi Türk ve Amerikan savunma bakanları ile genelkurmay başkanları müzakerelerinden önce iki liderin bir çerçevede yine uzlaşmış olmasıdır!
S-400 AKP’nin, güvenli bölge Trump’ın kozu
Savunma bakanları ile genelkurmay başkanları arasındaki müzakerelerde “Suriye’de güvenli bölge” konusundan daha acil olarak, masaya S-400 konusunun geldiği anlaşılıyor.
Toplama baktığımızda Ankara’nın S-400 konusunu ABD’yle güvenli bölge müzakeresinde istediğini alabilmenin aracı olarak kullandığı; Washington’un da S-400 alımını engelleyebilmek için Ankara’ya güvenli bölgede taviz verme kozunu kullandığı anlaşılmaktadır.
Kuşkusuz S-400’lerin koz olarak kullanılması şaşırtıcı değildir. Zira anımsayacağınız gibi ilk ihaleyi Çin kazanmış, ancak AKP hükümeti bunu ABD’yle siyasi pazarlığında kullandıktan sonra iptal edip, bu kez ihaleyi Rusya’ya vermişti.
Rusya’dan S-400 alımı da, AKP’ye Suriye’de alan açılmasını kolaylaştırmıştı elbette!
Ardından AKP S-400’e yönelik Batı (ABD-AB) tepkisini azaltmak için bu kez de AB’den füze savunma sistemi almıştı.
İşin orada kalamayacağı, ABD’nin yeni bir patriot teklifi yapmasından ve Ankara’nın “patriot da alabileceğini” açıklamasından anlaşılıyor.
Yani sonuçta Türkiye tek bir füze savunma sistemi alacakken, günün sonunda üç farklı satıcıdan üç farklı füze savunma sistemi almış olabilir!
Pentagon’un 4 uyarısı
Fakat ABD’nin patirot satmakla yetinmeyeceği, S-400 alımını mutlaka engellemek istediği ortada…
Amerikan Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından hazırlanan, “ABD’nin Türkiye Cumhuriyeti ile İlişkilerinin Durumu” başlıklı belgenin “tasnif dışı” olarak, 26 Kasım 2018 tarihinde yayınlanan iki sayfalık “Yönetici Özeti” kısmında S-400’ler konusunda yapılan 4 uyarı, bunu ortaya koymaktadır.
Pentagon belgesine göre Ankara’nın ilan ettiği takvim olan Temmuz 2019’da S-400’leri yerleştirmeye başlaması halinde ABD’nin yapması gerekenler şunlardır:
1. “ABD’nin düşmanlarına yönelik yaptırımı yasası”nın 231. maddesi kapsamında Türkiye’ye yaptırım uygulanması.
2. Türkiye’nin F-35 programına ortaklığının riske girmesi.
3. Türkiye’nin gelecekteki ABD silah transferlerinden yararlanamaması ve ikili savunma sanayi işbirliğinin riske girmesi.
4. NATO’da birlikte çalışabilmenin zorlaşması.
Ankara S-400’den vazgeçemez
ABD bunları yapar mı? Elbette yapabilir.
Ancak bu dört maddeden göreceğimiz zarar, S-400’lerden vazgeçmekten göreceğimiz zarardan daha azdır. ABD’ye S-400 konusunda boyun eğme, 90’larda başlayan milli silah hamlesinin bitirilmesi, S-400’lerin teknoloji transferinden hareketle milli füze savunma sistemi kurabilme ve toplamda Türkiye’nin bölgesinde bağımsız hareket edebilme şansını kaybetmesi demektir.
Bize göre Türkiye kesinlikle S-400 alımından vazgeçmemelidir. Aksi taktirde, şimdiki AKP hükümeti, Türkiye’yi ABD’ye Erdoğan’ın BOP eşbaşkanlığı döneminden daha bağımlı hale getirecektir!
Düzeltme: Önceki yazımızda, dönemin üst düzey bir dışişleri bakanlığı yetkilisinin medyada yer alan açıklamasından hareketle, Adana Mutabakatı’nda 5 km sınırının olduğunu ifade etmiştik. Ancak metnin orijinalinde herhangi bir rakam verilmiyor. Düzeltir, okurlarımızdan özür dileriz.
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
25 Şubat 2019
Putin, Trump-Erdoğan anlaşmasını bozdu
Posted by Mehmet Ali Güller in Politika Yazıları on 19/02/2019
Soçi’de yapılan dördüncü Astana Zirvesi’nin en önemli sonucu, Moskova’nın ABD ile Suriye’de “güvenli bölge” pazarlığı yapan AKP’yi “bölge cephesi” içinde tutabilmeyi sürdürmesi oldu.
Madde madde anlatalım:
Tuzak mı, tuzağa tuzak mı?
ABD Başkanı Donald Trump’ın Suriye’den çekilme kararı bağlamında, Türkiye ile Suriye’nin kuzeyinde kurmak istediği “güvenli bölge”nin en başından beri bir tuzak olduğunu belirtiyoruz. Tıpkı Irak’ta olduğu gibi Suriye’nin kuzeyinde de bir özerk bölge kurma tuzağı…
AKP hükümeti ise bu tuzağa, tuzak kurabileceğini hesap ediyor! Şöyle ki, kontrolü kendinde olursa, o özerk bölgenin PYD özerk bölgesi yerine, kendi etkisi altındaki ÖSO özerk bölgesi olacağını hesap ediyor!
Kuşkusuz, Irak deneyimini iyi bilenler için bunun tuzağa tuzak kurmak olmadığı, tuzağa düşülmekte olduğu açıktır.
Putin’in kaması
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, AKP’nin düşmekte olduğu bu tuzağı bozmak için Erdoğan’a “Adana Mutabakatı”nı hatırlattı!
Adana mutabakatı, karşılıklı yükümlülükleri olan, terörle mücadele bağlamında iyi komşuluk ilişkisi mutabakatıydı.
Putin bu mutabakatı ABD-AKP ilişkisine kama olarak soktuysa da, Erdoğan “Adana Mutabakatı”na öncelikle Suriye’ye yaptığı operasyonların hukuki zemini olarak değerlendirebileceğini düşünerek sarıldı.
Oysa Adana Mutabakatı’nın AKP’nin mevcut politikaları bakımından iki barajı vardı:
- Suriye topraklarında 5 km derinliğe kadar Ankara’ya terörle mücadele hakkı veriyordu. (2010 anlaşmasında derinlik sınırı belirtilmiyor.) Oysa TSK birlikleri şu anda bazı noktalarda 70 km derinlikte.
- Taraflara karşılıklı yükümlülük getiriyordu. Yani bu durumda Şam’ın terörist örgüt olarak gördüğü ÖSO, Ankara için sorunlu müttefike dönüşüyor.
Trump’ın yeni hamlesi
Peki 14 Aralık 2018 tarihli Trump-Erdoğan prensip anlaşması tamamen rafa mı kalktı?
Bunu söylemek için henüz erken. Zira 1,5 yıldır Ankara’ya büyükelçi atamayan Beyaz Saray’ın adayını Senato’ya sunması ve savunma bakanları arasında “güvenli bölgede kontrolün kimde olacağı” müzakerelerinin sürüyor olması, Ankara-Washington arasında hâlâ pazarlığın olduğunu gösteriyor.
Son durum Trump açısından yeni bir olasılık yarattı: ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde Avrupalı müttefikleriyle birlikte güvenli bölge kurması.
Trump, bu hamlesiyle şu kazanımların peşinde:
- Erdoğan’a vekalet bulma konusunda seçeneksiz olmadığını gösterecek ve pazarlığı sürdürebilecek.
- Trump İran nedeniyle AB’yle karşı karşıya ve bu sorunu Polonya’daki Ortadoğu Konferansı’nda da aşamadı. Ancak müttefikleriyle “Kürtleri korumak” üzerinden Suriye’de birlikte hareket etme fırsatı yakaladı.
- Plana göre güvenli bölgede 1300 İngiliz, Fransız ve Alman askeri ile 200 ABD askeri görev yapacak. Trump böylece geri çekilme kararına itiraz eden Pentagon’u da kısmen memnun etmiş olacak.
Soçi’de Erdoğan’a üç mesaj
Dördüncü Astana Zirvesi, işte bu şartlarda toplandı ve Soçi’de Erdoğan’a üç mesaj verildi:
- Türkiye’nin sorumluluğundaki İdlib’de durum kontrol edilemez hale gelirse, müdahale edilecek.
- Şam’la diyaloga geçilmeli.
- ABD’siz güvenli bölgeye şartlı evet.
Erdoğan’ın “Geleceğimizi 1998 tarihli Adana Mutabakatı çerçevesinde değerlendiriyoruz” demesi, mesajın alındığını gösteriyor…
Kısacası Trump’ın artık daha büyük bir havuca ihtiyacı var!
Sonuç
İstihbarat düzeyinde başlayan Ankara-Şam diyalogu, ne kadar hızlı üst seviyeye çıkarılırsa, Suriye meselesinin siyasi çözümü o kadar yakındır.
Zira önümüzde “anayasa komitesi” düzleminde yaşanacak, hatta yaşanmaya başlayan, Astana ile Küçük Grup arasında bir büyük çatışma var. Rusya, İran ve Türkiye üçlüsü ile ABD, Fransa, İngiltere, Almanya, Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün 7’lisi arasında, Suriye’nin geleceğini belirleme çatışması…
Türkiye’nin konumu yine kritik önemde ve Putin o önemi iyi okuyarak süreci yürütüyor…
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
18 Şubat 2019
Yunanistan ve Bulgaristan’ın Türk Akımı rekabeti
Posted by Mehmet Ali Güller in Politika Yazıları on 12/02/2019
Ankara ile Atina arasında uzun bir “sorunlar listesi” var. Üstelik sorunlar azaltılamadığı gibi, her dönemde listeye bir sorun daha ekleniyor. Son eklenen sorun, Doğu Akdeniz’deki doğalgaz yataklarından kaynaklanan deniz sınırı sorunu…
Ancak Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras’ın geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüşmesinde sorunlar yerine yeni açılımlar öne çıktı. Örneğin İzmir-Selanik deniz yolu ve İstanbul-Selanik hızlı tren yolu ile iki ülke ticaretinin artırılması çabası gibi…
Fakat toplamda bakıldığında, asıl öne çıkan Çipras’ın Heybeliada Ruhban Okulu’nu ziyaret etmesi oldu. Çipras burayı ziyaret eden görevdeki ilk Yunanistan başbakanıydı ve kendisine bu ziyarette eşlik eden Fener-Rum Ortodoks Patriği Bartholomos ile birlikte Ankara’dan buranın açılmasını talep ediyordu.
Peki bu ziyaretin perde arkasında kalan ana gündemi, esas hedefi neydi?
Çipras’ın Putin’den talebi
Çipras’ın ziyaretindeki asıl gündem Türk Akımı konusuydu. Zira Çipras Ankara’dan iki ay önce Moskova’ya gitmiş ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e “Türk Akımı projesine dahil olmak istediklerini” iletmişti.
Putin’in yanıtı ise şu olmuştu: “Yunanistan’ın Türk Akım’ı projesine dahil edilmesini ihtimal dışında görmüyoruz. Bunu Türklere sormamız lazım.”
Açalım:
Enerji Bakanlığı’nın resmi verilerine göre Rusya, Türk Akımı ile Karadeniz’in altından birbirine paralel iki boru hattıyla Lüleburgaz’a yılda 31,5 milyar metreküp doğalgaz taşıyacak. Bunun 14 milyar metreküpü Türkiye’ye teslim edilecek, diğer kısmı ise Avrupa’ya taşınacak.
Peki Avrupa’ya nereden taşınacak?
İşte bu konu henüz netlik kazanmış değil. Zira Bulgaristan, Türk Akımı’nın 2. kolunun Bulgaristan-Sırbistan-Macaristan-Slovakya üzerinden Avusturya’daki gaz dağıtım merkezine ulaştırılmasını, Yunanistan ise kendi toprakları üzerinden İtalya’ya ulaştırılmasını istiyor.
Bulgaristan mevcut hattın tersine çalıştırılabilecek olmasının avantajıyla öne çıkıyor, ancak Yunanistan “transit geliri” elde edebilmek için projeye dahil olmayı zorluyor.
Yunanistan’ın İtalya pazarı avantajı
Haklı olarak sorabilirsiniz: Her iki hat da kurulamaz mı? Yani Rus gazı hem Bulgaristan hem de Yunanistan üzerinden Avrupa’ya sevk edilemez mi?
Bu noktada devreye maliyetler ve daha önemlisi alım garantileri giriyor. Bir de elbette AB’nin enerji politikası… Çünkü Avrupa’ya girecek hat için AB yönetiminin onayı şart.
O nedenle şu koşullarda tek bir hattın kurulması planlanıyor. Elbette koşullar değiştiğinde, yeni alım garantileri oluştuğunda, ikinci bir hat da kurulabilir.
Tek hatta göre planlamada ise durum şu:
Bulgaristan’ın avantajı, Sırbistan’la birlikte transit geçiş için altyapı çalışmalarını yüklenmiş ve ilerletmiş olması.
Yunanistan’ın avantajı ise İtalya’nın Türk Akımı’ndan geçecek gaza talip olduğunu açıklaması. Zira İtalya, Almanya ve Türkiye’den sonra Rusya açısından üçüncü önemli pazar niteliğinde.
Ya Rusya? Moskova, Bulgaristan hattının geçeceği ülkelerin AB’nin Rusya’ya yaptırımına karşı çıkmasını büyük avantaj görüyor. Diğer yandan Yunanistan’ın “bağımsız Ukrayna kilisesine” destek vermesiyle başlayan Moskova-Atina gerilimi de Bulgaristan’ı avantajlı kılıyor.
Ankara’nın kullanabileceği bir kart
Yunanistan ve Bulgaristan arasındaki bu Türk Akımı’na dahil olma ve “transit geliri elde etme” yarışı, aslında Türk dış politikası açısından Ankara’nın eline çok önemli bir avantaj veriyor.
Ankara, Atina’nın Türk Akımı’na dahil olma hedefini bir dış politika kartı olarak ele almalı ve en azından Doğu Akdeniz’deki doğalgaz yatakları nedeniyle ortaya çıkan deniz sınırı ve “münhasır ekonomik bölge” anlaşmazlıklarının Türkiye’nin çıkarına göre çözülmesinde kullanmalıdır.
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
11 Şubat 2018
Mehmet Ali Güller 